Αποστολή στη Λευκωσία
ΛΗΤΩ ΜΗΣΙΑΚΟΥΛΗ
missiakouli@axianews.gr


Tο βράδυ της Τετάρτης 14 Οκτωβρίου 2009, στο Χίλτον Λευκωσίας, ολοκληρώθηκε η 6η δημοπρασία του κυπριακού οίκου Ψαθάρη με τζίρο 181.900 ευρώ και ποσοστό πώλησης 66%. Αν και δεν πουλήθηκαν τα έργα με τις υψηλότερες εκτιμήσεις, ο οίκος σημείωσε άνοδο τόσο στο συνολικό ποσό όσο και στον αριθμό των έργων που πούλησε, κάτι που ενδυναμώνει την όλο και πιο ισχυρή παρουσία του στην κυπριακή και ελληνική αγορά τέχνης.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά στην αύξηση τζίρου, ο οίκος σημείωσε άνοδο κατά 10%, ενώ αναφορικά με τον αριθμό των πωληθέντων έργων καταγράφηκε αύξηση κατά 37% από την προηγούμενη δημοπρασία. Τα νούμερα είναι αρκετά θετικά σε ένα κλίμα ακόμη παγωμένο στις υπόλοιπες αγορές, αλλά ακόμη περισσότερο όταν σημειώνονται χωρίς τη συμμετοχή των έργων με τις υψηλές τιμές (Σάββας, Μυταράς, Νικολαΐδης), στα οποία αναφερόμαστε παρακάτω.

Αγορές-ευκαιρίες

Ακριβότερο βγήκε το έργο του Φώτου Χατζησωτηρίου Αγία Νάπα (ακρυλικό σε hardboard, 123x80), υπογεγραμμένο και χρονολογημένο στο μέσο δεξιά Φ.Χ. 1990. Το έργο είχε εκτιμηθεί μεταξύ 9.000 και 13.000 ευρώ και πουλήθηκε σε Κύπριο αγοραστή για 9.000 ευρώ.
Πολύ καλή αγορά έκανε ο τελικός bidder του έργου Σύνθεση του Γιάννη Σπυρόπουλου (λάδι σε χαρτόνι, 46x30), το οποίο αγόρασε στις 4.000 ευρώ.
Σε εξαιρετικά χαμηλή τιμή αγοράστηκε και το έργο του Βασίλη Ζενετζή Λιμανάκι Πάφου (λάδι σε καμβά 48x68), το οποίο μάλιστα είχε εκτεθεί και στο Λονδίνο τον Οκτώβριο του 1999. Χτυπήθηκε στην αρχική τιμή των 700 ευρώ!

Εσπασαν ρεκόρ

Εσπασαν το ρεκόρ σε χτυπήματα τα δύο έργα του Δημήτρη Γέρου Φιγούρα (λάδι σε καμβά, 19x14) και Μήλο (λάδι σε χαρτόνι, 18,5x18 του '77), που έπιασαν τιμές 3.300 και 2.000 ευρώ αντίστοιχα. Το πρώτο απέσπασε 13 χτυπήματα και το δεύτερο 12 χτυπήματα από την αίθουσα και το τηλέφωνο.
Το έργο του Ξάνθου Χατζησωτηρίου Παραλίμνι (ακρυλικό σε hardboard 59,5x70) από 3.000 πουλήθηκε στις 5.000 ευρώ.

Από τα σχέδια θετικά κινήθηκαν το έργο Συνάντηση του Στέλιου Βότση (μελάνι σε χαρτί, 36x35, 652 ευρώ), καθώς και το έργο Λιάκος του Τηλέμαχου Κάνθου, υπογεγραμμένο και χρονολογημένο κάτω αριστερά Τ. Κάνθος, 1945 (σχέδιο με μολύβι σε χαρτί, 18,5x13,7), το οποίο διεκδικήθηκε από το τηλέφωνο και την αίθουσα. Διπλασίασε την αρχική του εκτίμηση πηγαίνοντας από 400 στα 850 ευρώ σε αγοραστή μέσα στην αίθουσα. Επίσης του Κάνθου η ξυλογραφία με τίτλο Δεκέμβριος του '63 (45x43) από 500 έφτασε τα 1.800 ευρώ.

Το έργο Νεκρή Φύση με Ρόδια του Λευτέρη Οικονόμου (λάδι σε καμβά με ημερομηνία 1977) έφτασε τα 2.200 ευρώ, διπλασιάζοντας την αρχική τιμή. Παρομοίως του ιδίου η Νεκρή Φύση (λάδι σε ξύλο, 44x29) έφτασε τα 1.800 ευρώ.

Το έργο του Τζον Κόρμπιτζ Αναβάτης (λάδι σε καμβά 75x95) είχε ζήτηση και πήγε στα 2.000 ευρώ.
Του Αντρου Ευσταθίου το έργο Τραπέζι με Φρούτα (λάδι σε καμβά, 100x120) ήταν μια πολύ καλή αγορά στα 1.400 ευρώ.

Μεγάλη ζήτηση είχε το έργο της Καίτης Στεφανίδου Χωρίς Τίτλο (λάδι σε καμβά, 78x78), το οποίο διεκδίκησαν συλλέκτες από την αίθουσα και από 800 ευρώ αρχική εκτίμηση σκαρφάλωσε στα 1.600 ευρώ. Ενθουσιασμός υπήρξε για τα έργα του Χαρίλαου Δίκαιου Ο Βρακάς (λάδι σε hardboard, 64x55) και Λιτανεία (λάδι σε hardboard, 76x74), που έπιασαν τιμές 1.900 και 1.400 ευρώ αντίστοιχα.

Ενδιαφέρον παρουσίασε και το έργο του Δημήτρη Μηλιώνη, Σύνθεση (λάδι σε καμβά 30x30), που πουλήθηκε στα 1.600 ευρώ. Το έργο του Μάριου Λοϊζίδη, Συνδυασμοί για Ενατένιση, υπογεγραμμένο και χρονολογημένο στο πίσω μέρος: Μ. Λοϊζίδης, 1980 (ακρυλικό σε καμβά 135,5x176) πουλήθηκε στην αρχική τιμή των 2.800 ευρώ.

Μέσα στις εκτιμήσεις

Καλές αγορές σημειώθηκαν και για τα έργα του Δημοσθένη Κοκκινίδη Κόκκινη Νησίδα (ακρυλικό σε καμβά 30x40) που πουλήθηκε στα 3.000 ευρώ και του Αλέκου Φασιανού Φιγούρες (λάδι σε χαρτί επικολλημένο σε καμβά 14x43) που χτύπησε αγοραστής από την αίθουσα για 2.000 ευρώ, καθώς και το έργο Ψαράς (λάδι σε καμβά 28,2x36,7) που αγοράστηκε στην αρχική εκτίμηση των 8.000 ευρώ.
Θετικά κινήθηκε και το έργο Λουλούδια στο Βάζο του Κώστα Οικονόμου (υδατογραφία, 29x36), στα 1.000 ευρώ.

Ζήτηση είχε και το έργο του Βρετανού ζωγράφου Tristram Ellis με τίτλο Τρόοδος, υπογεγραμμένο και χρονολογημένο κάτω αριστερά Tristram Ellis, Cyprus 1878, υδατογραφία 54x36 με τελικό χτύπημα 4.400 ευρώ. Θετικά κινήθηκε και το έργο Χλωρίς του Γιάννη Τσαρούχη (μελάνι και λευκή τέμπερα σε χαρτί, διάμετρος 14 εκ.), το οποίο πουλήθηκε για 1.700 ευρώ.

Τα σχέδια Γυμνές Φιγούρες του Στας Παράσκου (κάρβουνο σε χαρτί, 60x49), και Πορτρέτο του Σπύρου Βικάτου (κάρβουνο σε χαρτί, 29x20), πωλήθηκαν για 600 ευρώ και 550 ευρώ αντίστοιχα.


Outsiders τα περισσότερα απούλητα

Αξιον απορίας ήταν το γεγονός ότι έμειναν στα αζήτητα κάποια από τα καλύτερα έργα της δημοπρασίας και μάλιστα σε τιμή ευκαιρίας. Για παράδειγμα, το έργο του Γιάννη Μιγάδη Τοπίο Μυτιλήνης (μεικτή τεχνική σε χαρτόνι, 52x74), με εκτίμηση 3.000-5.000 ευρώ.

Το έργο του Γιώργου Σικελιώτη Αγόρι (λαδοτέμπερα σε χαρτί, 35x25) δεν δέχτηκε κάποια προσφορά. Ενδεχομένως εάν είχε ξεκινήσει πιο χαμηλά η εκτίμησή του (4.500-6.000 ευρώ) να μη συνέβαινε αυτό.

Από τις εκπλήξεις ήταν και το απούλητο έργο του Δημήτρη Μυταρά Φιγούρες (λάδι σε καμβά 70x100), έργο εκτελεσμένο πιθανότατα το 1995, αντιπροσωπευτικό και από τα αγαπημένα των συλλεκτών και οπαδών του καλλιτέχνη. Το έργο είχε εκτίμηση 15.000-20.000 ευρώ.

Περίεργο επίσης ήταν το ότι δύο έργα του Θεόδωρου Πανταλέντος (Τοπίο, 2.800-4.000 ευρώ και Τοπίο 4.000-6.0000) έμειναν απούλητα. Ενα από τα καλύτερα έργα του Νίκου Νικολαΐδη με τίτλο Ψαρόβαρκες στην Κερύνεια (λάδι σε καμβά 45x67) με εκτίμηση 28.000-35.000 ευρώ δεν πουλήθηκε. Ωστόσο υπήρξε ενδιαφέρον για aftersale πώληση.

Τα δύο έργα του Στας Παράσκου Στο χωριό (λάδι σε καμβά, 90x70, 3.500-5.000) και Χωρίς Τίτλο (λάδι σε καμβά 91x122), 5.500-7.500 ευρώ) δεν πουλήθηκαν, παρά το γεγονός ότι ο Παράσκος είναι από τους αγαπημένους Κύπριους καλλιτέχνες, γνωστός για τα έντονα χρώματα και περιγράμματα. Μάλιστα κάτι ίσως που πολλοί δεν γνωρίζουν είναι ότι έργο του Παράσκου κρέμεται στην Tate του Λονδίνου.

Επίσης, του Βασίλη Ζενετζή η Ικαρία, ένα ωραίο έργο (λάδι σε καμβά 50x40) και με εκτίμηση μόνο 400-600 ευρώ, έμεινε απούλητο.

Αλλα έργα ευκαιρίας που δεν χτυπήθηκαν ήταν του Μανόλη Χάρου θαλασσινό τοπίο (λάδι σε καμβά 80x80) με εκτίμηση 4.000-6.000 ευρώ, του Γιώργου Μαυροείδη το Ζευγάρι στην παραλία (λάδι σε καμβά, 97x130) έργο του '78 με εκτίμηση 10.000-15.000 ευρώ και το σχέδιο του Δημήτρη Γαλανη (27,5x25) με εκτίμηση 2.000-3.000 ευρώ.

Δυσκολο θέμα

Απούλητα έμεινα βέβαια και κάποια έργα που δεν απευθύνονται στους πολλούς, είτε λόγω δύσκολου θέματος είτε λόγω ιδιόμορφης ζωγραφικής μη αρεστή σε πολλούς. Για παράδειγμα, το έργο του Εκτορα Δούκα Κοπέλα με αστακό (λάδι σε καμβά 58,5x48,5) με εκτίμηση 3.300-5.000 ευρώ δεν πουλήθηκε. Παρομοίως, το έργο του Λευτέρη Ολύμπιου Κοχύλι στο τραπέζι (λάδι σε καμβά, 70χ100, 1.000-1.500) επέστρεψε στον ιδιοκτήτη του.

Ιδιαίτερο ήταν και του έργο του Βασίλη Σπεράντζα Κοπέλα με περιστέρι (ακρυλικό σε χαρτί, 32x27,5) με εκτίμηση 2.800-4.000 ευρώ. Αρκετά δύσκολο θέμα είχε το έργο της Αννας Μαρίας Σκλαβούνου Η αγελάδα (λάδι σε καμβά, 100x120) και με εκτίμηση 1.400-2.000 ευρώ.

Επίσης το έργο του Βασίλειου Γερμενη Στο Χωράφι με χωρικό θέμα που είχε μείνει απούλητο στη δημοπρασία του οίκου Βέργου φέτος τον Ιούνιο, δεν κατάφερε και πάλι να βρει αγοραστή παρόλο που βγήκε με χαμηλότερη εκτίμηση (3.000 ευρώ).

Το έργο του Χριστόφορου Σαββα Κοπέλα στα ροζ (45.000 -75.000 ευρώ) του περιόδου 1967-1968, διαστάσεων 200x1,50 δεν κατάφερε να πουληθεί. Πρόκειται για έργο ιδιαίτερο που δεν απευθύνεται σε πολύ κόσμο. Ηταν εντοιχισμένο σε κατοικία η οποία πουλήθηκε κι έτσι ο ιδιοκτήτης ξεκρέμασε το έργο και αποφάσισε να το πουλήσει. Ωστόσο, ο Σάββας είναι ο πρωτοπόρος της Μοντέρνας κυπριακής τέχνης και τα έργα του έχουν μεγάλη ζήτηση.



Νίκος Ψαθάρης:
"Δεν ακολουθούμε την τακτική της τιμής "ρεζέρβας"


Είναι αλήθεια ότι ο οίκος Ψαθάρη με έργα καλά και τιμές χαμηλές έχει ξεσηκώσει τον ανταγωνισμό, κάτι που φάνηκε έντονα σε αυτήν τη δημοπρασία. Ενα από τα όπλα του οίκου είναι ότι έχει καταφέρει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του κοινού χωρίς να εκμεταλλεύεται ούτε τον αγοραστή ούτε τον καλλιτέχνη. Ειδικότερα, δεν ακολουθεί την τακτική της τιμής "ρεζέρβας". Δηλαδή ισχύει η αρχική τιμή εκτίμησης για κάθε έργο. Επειτα, ενώ έχει το δικαίωμα να χτυπήσει ο ίδιος έργα δεν το κάνει, κάτι άλλωστε που αποδεικνύεται από τα αποτελέσματα του τελευταίου sale. Διαθέτει δωρεάν τον κατάλογο της δημοπρασίας για οποιονδήποτε αγοραστή σε κάθε χώρα χωρίς καμία επιβάρυνση, ενώ, παράλληλα, πραγματοποιεί εκτύπωση με μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας.

Σέβεται την πορεία των έργων

Τα ποσοστά ΦΠΑ και προμήθειας ανέρχονται στο 15%, χαμηλά σε σχέση με τον ανταγωνισμό. Ο ιδιοκτήτης του οίκου κυνηγάει έργα που έχουν αγοραστεί πριν από μια δεκαετία, διαφορετικά, σε περίπτωση που είναι πιο πρόσφατα, δεν αλλάζει την τιμή τους από σεβασμό στην τέχνη και τον καλλιτέχνη. Δεν αγοράζει μαζικά έργα από καλλιτέχνες, όπως συνηθίζεται στην υπόλοιπη αγορά, και κυρίως δεν κάνει πλαστά χτυπήματα Οπως ο ίδιος είπε στην "Α": "Προτιμώ να απογοητεύσω έναν συλλέκτη πελάτη παρά να προδώσω τις αρχές μου σαν άνθρωπος και ιδιοκτήτης του οίκου".

- Κύριε Ψαθάρη, πώς κρίνετε τα αποτελέσματα της δηνοπρασίας;

- Τα αποτελέσματα είναι όπως τα είχαμε προβλέψει. Είχαμε περισσότερες πωλήσεις, καθώς εξασφαλίσαμε έργα με καλύτερη ποιότητα και η τιμή εκκίνησης ήταν πολύ ελκυστική. Κάτι που φάνηκε και από την αύξηση κατά 37% ως προς τον αριθμό των πωληθέντων έργων και από την αύξηση κατά 10% στα έσοδα του οίκου.

-Γιατί κατά τη γνώμη σας επέστρεψαν στα ίδια χέρια κάποια πολύ καλά έργα και μάλιστα ευκαιρίες;

- Πράγματι, φαίνεται ότι το κοινό δεν χτύπησε τα έργα με υψηλή εκτίμηση. Βέβαια, αρκετά από αυτά δεν παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στην κυπριακή αγορά. Είχαν βγει προηγουμένως με υψηλότερη τιμή, κάτι που αποτρέπει τον αγοραστή από το να τα χτυπήσει. Είναι ένας λόγος. Οπως για παράδειγμα τα έργα των Μαυροείδη, Μυταρά, Γερμενή κ.ά. Φάνηκε ότι δεν είναι ορθό να μπαίνει το έργο σε δημοπρασία όταν έχει ξανατεθεί προσφάτως προς πώληση.

- Εσείς ωστόσο, συμπεριλάβατε τέτοια έργα επειδή επέμεναν οι πελάτες;

- Εγώ ενέκρινα την τιμή τους καθώς ήταν εκπληκτική ευκαιρία, όπως στην περίπτωση του έργου του Μαυροείδη ή του Νικολαΐδη. Από κει και πέρα, επειδή με την ολοκλήρωση της δημοπρασίας δέχομαι συνεχώς προσφορές σε χαμηλότερη τιμή για τα έργα αυτά ξεκαθαρίζω ότι δεν πρόκειται να κάνω καμία μείωση στην τιμή και να υποβαθμίσω τα έργα. Aftersale θα πωλούνται τα έργα στην αρχική τους τιμής συν το 15% ΦΠΑ και 15% προμήθεια.

- Οσον αφορά το έργο του Σάββα;

- Το έργο του Σάββα ξέραμε από την αρχή ότι είναι ειδική περίπτωση και απευθύνεται σε λίγους.

- Το κοινό της Κύπρου σε τι διαφέρει από το κοινό της Ελλάδας;

- Δεν διαφέρει. Το αγοραστικό κοινό είναι το ίδιο. Είναι περισσότεροι οι Κύπριοι αγοραστές, ωστόσο έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των αγοραστών από την Ελλάδα.

- Και ως προς το γούστο;

- Ούτε ως προς στο γούστο, ούτε ως προς στην τιμή. Ο ερευνητής της τέχνης είτε στην Κύπρο, είτε στην Ελλάδα ψάχνει, ενημερώνεται σωστά και αποφασίζει. Γι' αυτό τόσο στην επιλογή των έργων όσο και στην τιμή είμαι ιδιαίτερα προσεκτικός. Και αυτό φάνηκε από δημοπρασία σε δημοπρασία διότι η διακίνηση των έργων είναι ανοδική.
Φάνηκε ότι τα παλιά έργα που δεν κυκλοφορούν εύκολα στην αγορά και των ζώντων καλλιτεχνών έχουν ζήτηση. Για παράδειγμα, τα έργα του Σκοτεινού που πουλήθηκαν και τα τρία. Ενώ του Στας έμειναν απούλητα.

- Ποιες είναι οι επόμενες κινήσεις του οίκου;

- Είμαστε ήδη σε διαπραγμάτευση για την επόμενη δημοπρασία, που θα γίνει την άνοιξη.



ΤΑ ΠΑΡΕΛΚΟΜΕΝΑ

Σημαντικό επίσης για τον νέο οίκο είναι ότι οι προσφορές πριν από το sale σε σχέση με τις προηγούμενες φορές ήταν πολύ πιο αυξημένες, καθώς επίσης και η προσέλευση του κοινού. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του οίκου, ο αριθμός πελατών αυξήθηκε σημαντικά συγκριτικά με τις προηγούμενες δημοπρασίες. Κύπριοι επιχειρηματίες, συλλέκτες από την Ελλάδα, τη Μεγάλη Βρετανία και την Κύπρο, δικηγόροι, γιατροί, γνωστοί art dealers, δημοπράτες, καθώς και πρώην στέλεχος του οίκου Christie's ήταν εκεί.
Αρκετοί χτύπησαν έργα, έκαναν προσφορές και ορισμένοι παρευρέθησαν για να παρακολουθήσουν τη δραστηριότητα του οίκου. Ανταγωνιστές έμποροι και δημοπράτες τόσο από την Κύπρο όσο και από την Αθήνα μίλησαν με τον ιδιοκτήτη του οίκου, τον κ. Νίκο Ψαθάρη, ανταλλάσσοντας τις απόψεις τους για την αγορά. Ορισμένοι, ωστόσο, δεν παρέλειψαν να κάνουν και lobbing για τις δικές τους μελλοντικές δραστηριότητες και τα έργα τα οποία διακινούν.

Η λογική των aftersales

Αρκετοί είναι εκείνοι που, ενώ βρέθηκαν στη δημοπρασία, δεν χτύπησαν κάποιο έργο, αλλά προτίμησαν να κάνουν μια προσφορά την επόμενη ημέρα χαμηλότερη από την αρχική εκτίμηση. Ο οίκος, όμως, δεν παραχωρεί τα έργα σε τιμή χαμηλότερη από την πρώτη εκτίμηση, θέλοντας και να αποτρέψει την τακτική του aftersale, αλλά και να διατηρήσει την αξία του έργου.

Φήμες για σαμποτάζ

Η κυπριακή αγορά είναι μικρή και ο ανταγωνισμός αρκετά έντονος. Μάλιστα, πρόσφατα υπήρξαν ανακατατάξεις σε άλλους κυπριακούς οίκους. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της "Α", υπάρχει μια έντονη φημολογία περί σαμποτάζ του οίκου Ψαθάρη από ανταγωνιστές. Συγκεκριμένα, ακούγεται ότι το έργο του Μυταρά που έμεινε στα αζήτητα είχαν προσεγγίσει αγοραστές, τους οποίους όμως έπεισαν κάποιοι έμποροι να το… αφήσουν και να μην το χτυπήσουν.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο οίκος Ψαθάρη έχει δεχτεί τέτοιου είδους πιέσεις. Πρόσφατα, μάλιστα, έγκυρη πηγή αποκάλυψε στην "Α" ότι ανταγωνιστές προσπάθησαν να ενώσουν τα χέρια τους με τον πραγματογνώμονα του οίκου όσον αφορά τα πλαστά έργα, ο οποίος είναι από τους καλύτερους στην αγορά. Εκείνος όμως παρέμεινε πιστός στον οίκο Ψαθάρη. Στο μέλλον θα ξεκαθαρίσει η κατάσταση στην κυπριακή αγορά, εφόσον ακόμη διαμορφώνεται και τα πράγματα είναι συγκεχυμένα.