Όταν οι μνήμες γίνονται παρουσίες

Συνέντευξη στην Ειρήνη Πιτσόλη

1182

Ο Βαγγέλης Ρήνας μιλά στην «Α» για την καινούργια του έκθεση και την Τέχνη

Συναντηθήκαμε με τον ζωγράφο Βαγγέλη Ρήνα στην γκαλερί Ευριπίδη, εκεί όπου βρίσκεται σε εξέλιξη η νέα έκθεση, «Παρουσίες». Έργα γλυπτικής και ζωγραφικής, που στην πλειονότητά τους ξεφεύγουν από τη συνήθη θεματολογία του καταξιωμένου εικαστικού.

Τολμηρός ή παράτολμος; Σε μια εποχή κρίσης για όλους τους τομείς, και ιδιαίτερα για την αγορά τέχνης, να αλλάξει τη θεματολογία και το ύφος που του έδωσε ως τώρα ένα «σίγουρο» αγοραστικό κοινό;

Στα νέα του έργα κυριαρχεί το τοπίο. Οι βράχοι· το ελληνικό φως.

Με υποδέχθηκε ευγενικά και χαμογελαστά και ξεκινήσαμε μαζί να βλέπουμε τα έργα και να μιλάμε γι’ αυτά.

Μπροστά στα έργα «Τοπίο με μάτια» και «Τοπίο με πρόσωπο» η ερώτηση ήταν τι συμβολίζει η έντονη παρουσία των ματιών στο τοπίο. «Τα μάτια είναι το πιο δυνατό σημείο του ανθρώπου. Τα μάτια μας είμαστε εμείς. Η παρουσία τους δίνει ψυχή στο τοπίο. Του δίνει ανθρώπινη διάσταση» μου είπε.

Το μεγάλων διαστάσεων έργο «Ελευσίνα» μοιάζει με σεληνιακό τοπίο. Τα χρώματα που κυριαρχούν είναι σκούρα.Ο ζωγράφος «μαντεύει» την ερώτησή μου που αφορά στο ύφος των έργων και μου λέει: «Γύρισα από ένα ταξίδι στο εξωτερικό, ξέροντας τι θα συναντήσω στην Ελλάδα. Πίστευα, ωστόσο, ότι απ’ το ταξίδι μου και τη δουλειά εκεί πήρα αρκετές δυνάμεις και θα αντιμετώπιζα με νέα διάθεση την κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά, και παρότι πιστεύω πως σε ό,τι συμβαίνει πρέπει να αντιδράσουμε παραμένοντας αισιόδοξοι και δυνατοί, όταν μπήκα στο εργαστήριο βγήκαν κάποια έργα σαν αυτό. Πάλεψα με αυτά τα έργα· τα δούλεψα πολύ. Πάνω στο έργο φαίνεται η προσπάθεια, τα χτυπήματα, πράγμα που θέλει να δείξει ότι δεν μένουμε αμέτοχοι και αφήνουμε τη θλίψη να μας καταπιεί. Την πολεμάμε. Ακόμα κι αν εκ πρώτης όψεως μεταφέρουν μια μελαγχολία, έχουν ένα στοιχείο το καθένα που δείχνει ότι η ελπίδα δεν χάθηκε. Παραδείγματος χάρη στο έργο “Τοπίο μετά”, η παρουσία του πράσινου μέσα στην καμμένη γη δείχνει την ελπίδα για αναγέννηση».

Η παρουσία της θάλασσας κυριαρχεί

Ανεβαίνοντας προς τα πάνω (στον πάνω όροφο της έκθεσης) ανεβαίνει και η διάθεση. Τα έργα είναι πιο φωτεινά, οι γραμμές αρχαϊκές, το μπλε κυριαρχεί, η παρουσία της θάλασσας και του καραβιού έντονη.

Σε ένα τοπίο είναι ζωγραφισμένη μια αλυσίδα που μοιάζει με αυτές που κρατάνε την άγκυρα του πλοίου. «Δεν είναι αυτό» μου λέει ο Βαγγέλης Ρήνας. «Η αλυσίδα συμβολίζει αυτά που μας κρατάνε φυλακισμένους. Τα εμπόδια που θέλουν να μας βάλουν. Τις ετικέτες, τις στάμπες που θέλουν να φορτωθεί ο σύγχρονος άνθρωπος που τον φυλακίζουν, που τον εμποδίζουν να εκφραστεί ελεύθερα».

Με επιρροές από Μπος και Βελάθκεθ

Προσπαθώντας να ανιχνεύσω επιρροές στο έργο του Βαγγέλη Ρήνα, η κουβέντα μας έρχεται στους ξένους ζωγράφους που αγαπά: «Μου αρέσει πολύ ο Ιερώνυμος Μπος. Όταν είδα έργα του εντυπωσιάστηκα. Επίσης μου αρέσουν πολύ τα έργα του Ντιέγο Βελάθκεθ. Όμως αυτός που πραγματικά με συγκλονίζει είναι ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος. Όταν είδα για πρώτη φορά έργα του γονάτισα για να τα προσκυνήσω. Ένιωσα δέος να με κυριεύει».

Συνεχίζοντας την περιήγησή μας, μιλάμε για τις πηγές έμπνευσης του Βαγγέλη Ρήνα. «Η Ελλάδα σάς εμπνέει»; Τον ρωτάω. «Η Ελλάδα είναι η μάνα μας. Είναι μέσα μας. Όχι μόνο μας εμπνέει όλους· μας δίνει τροφή».

Μπροστά στο έργο «Οδυσσέας» συνεχίζεται η συζήτηση για τις πηγές έμπνευσης του καλλιτέχνη. «Οι μνήμες. Αυτές είναι επίσης πηγές έμπνευσης μου. Από αυτές αντλώ υλικό. Μεγάλωσα δίπλα στη θάλασσα, δίπλα στα πλοία. Είναι έντονη η παρουσία τους στις μνήμες μου».

Θερμή υποδοχή στο Πεκίνο

Ρωτώ τον Βαγγέλη Ρήνα αν υπάρχει κάποια χώρα ή κάποιο μέρος στο οποίο έχει φανταστεί ότι θα ήθελε να ζήσει ή να ζωγραφίσει. «Οι άνθρωποι είμαστε σαν τα δέντρα. Θέλουμε να είμαστε εκεί όπου υπάρχει χώρος να αναπτυχθούμε. Να μεγαλώσουμε. Να ζήσουμε. Να απλώσουμε τις ρίζες μας. Εκεί θα ήθελα να ζω και να ζωγραφίζω. Σε ένα μέρος που θα μπορούσα να αναπτυχθώ να αναπνεύσω. Εδώ μας περιορίζουν. Μας βάζουν σε ένα στενό παρτέρι μας αφήνουν και χωρίς νερό και μαραινόμαστε. Θα ήθελα να ζήσω και να δημιουργήσω σε ένα μέρος που να υπάρχει χώρος γι’ αυτό. Όποιο κι αν ήταν αυτό το μέρος. Στο Πεκίνο συνάντησα τέτοια νοοτροπία. Με υποδέχθηκαν με ενδιαφέρον με αγάπη για το έργο μου, μου διέθεσαν την εθνική πινακοθήκη, για να κάνω έκθεση. Εκεί, για παράδειγμα, δίνουν έδαφος σε κάποιον για να αναπτυχθεί».

Ο φόβος επεκτείνεται

Η κουβέντα μας συνεχίζεται. Μιλάμε για τη σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα. «Αυτό που ζούμε όλους μάς πληγώνει. Κυριαρχεί ο φόβος. Παλαιότερα κοιμόμασταν και το κλειδί το αφήναμε κάτω από το χαλάκι. Τώρα διπλοκλειδώνουμε και ο παραμικρός θόρυβος μας τρομάζει. Κι ο φόβος όσο πάει επεκτείνεται και σε πιο βασικά πράγματα. Γίνεται φόβος για το αύριο. Για το τι θα γίνουμε. Όταν γύρισα στην Ελλάδα μπήκα στο εργαστήριο για να νικήσω αυτόν τον φόβο. Να δείξω ότι πρέπει να το παλέψουμε. Να αντισταθούμε, να παραμείνουμε αισιόδοξοι. Θα τα καταφέρουμε. Εξάλλου, πάντα για να γεννηθεί κάτι νέο πρέπει να πεθάνει το παλιό. Από αυτό που ζούμε μπορεί να βγει κάτι καλύτερο· δεν το ξέρουμε».

Η επόμενη ερώτηση ήταν για την τέχνη. Τον πώς βλέπει την τέχνη σήμερα. «Η τέχνη είναι ένα παιχνίδι» μου απάντησε. «Ένα δύσκολο και μερικές φορές και επίπονο παιχνίδι, που όμως δεν σταματά να εξελίσσεται. Αλίμονο αν πιστέψουμε ότι ο πολιτισμός της Ελλάδας είναι κάτι το οποίο ανήκει μόνο στο παρελθόν. Ό,τι δεν εξελίσσεται πεθαίνει. Και σήμερα πολιτισμός υπάρχει, δημιουργία υπάρχει, διάθεση υπάρχει, και γίνονται πολύ αξιόλογες προσπάθειες».

Ελεύθερη η φαντασία

Αξιοσημείωτο μέρος της έκθεσης «Παρουσίες» είναι τα γλυπτά του Βαγγέλη Ρήνα. Άλλοτε απλές και ευνόητες οι γραμμές, άλλοτε πιο πολύπλοκες, αφήνουν τη φαντασία του επισκέπτη ελεύθερη και επιδέχονται πολλές ερμηνείες. Δεν είναι μόνο το εξαιρετικό υλικό που τα κάνει άξια προσοχής. Είναι ο τρόπος που αυτό έχει δουλευτεί. «Λάτρεψα το μάρμαρο Πεντέλης» λέει. «Το δούλεψα πολύ, κι όσο το δούλευα τόσο το ερωτευόμουν». Το αποτέλεσμα χάρμα οφθαλμών και αφής: Δε χορταίνεις να αγγίζεις αυτά τα γλυπτά· να τα κοιτάς. Να τα παρατηρείς να αλλάζουν όψη όταν το φως πέφτει πάνω τους. Να γίνονται διάφανα.

Η επόμενη ερώτηση αφορούσε στα παιδιά: «Αγαπώ πολύ τα παιδιά» λέει ο καλλιτέχνης. «Είμαι και ο ίδιος ένα παιδί που συνεχίζει να παίζει. Να, αυτά (κοιτάει προς τα γλυπτά του, που έχουν το σχήμα πλοίου) είναι τα παιχνίδια μου».

Δρόμος γεμάτος εμπόδια

Με την κουβέντα η χρήση του ενικού παίρνει τη θέση του πληθυντικού, και τον ρωτώ: Τι θα έλεγες σε ένα παιδί που θα ερχόταν να σου πει ότι θέλει να γίνει ζωγράφος;

«Αυτή η ερώτηση με πονά» μου απαντά. «Θα του έλεγα όχι. Οι δυσκολίες, ο πόνος, ο ανταγωνισμός, είναι πολύ μεγάλα. Είναι πολύ δύσκολος και γεμάτος εμπόδια ο δρόμος. Αλλά πάλι, αν το ήθελε πάρα πολύ, ας το δοκίμαζε».

Η τελευταία ερώτηση αφορά στα όνειρα και στο όραμα για το μέλλον. «Δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς όνειρα. Το όνειρο είναι το μέσον για να δημιουργήσουμε, να πάμε παρακάτω, να εξελιχτούμε. Ό,τι ονειρευόμαστε το φτιάχνουμε. Μου έχει συμβεί αυτό. Ονειρεύτηκα ένα έργο μου στην όπερα του Πεκίνου, και το είδα μετά από λίγα χρόνια να γίνεται. Πραγματοποιήθηκε το όνειρό μου, ή εγώ το έφτιαξα; Δεν ξέρω…. Το όραμά μου για το μέλλον είναι αισιοδοξία. Αισιοδοξία και πάλη. Θέλω να πιστεύω ότι θα πάνε καλύτερα τα πράγματα…. ».

Λίγο πριν φύγω ο Βαγγέλης Ρήνας μού λέει: «Θέλω να δηλώσω κι αυτό: Είμαι πανευτυχής που η έκθεσή μου στεγάζεται σε αυτόν τον υπέροχο χώρο. Στην γκαλερί Ευριπίδη. Και που έχω για συνεργάτες τον Κώστα και τη Νάσια Ευριπίδη».

Info:

Παρουσίες:

21 Απριλίου – 28 Μαΐου 2016

Γκαλερί Ευριπίδη: Ηρακλείτου 10 & Σκουφά – Κολωνάκι,

www.evripides-art.gr

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια