Χρόνης Μπότσογλου: «Από τα έργα των άλλων μαθαίνουμε…»

Ο σπουδαίος  Έλληνας εικαστικός μάς υποδέχτηκε στο εργαστήριό του, όπου μας μίλησε για τα έργα του, τη… μάθηση της Τέχνης, την πρόσφατη έκθεσή του στο Μορφωτικό  Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας

1088

 

Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη –

zeta-tzioti-Ζέτα ΤζιώτηΑνεβήκαμε τον ανηφορικό δρόμο πίσω από τα δικαστήρια στην Αλεξάνδρας ψάχνοντας το εργαστήριο του Χρόνη Μπότσογλου. Είχε ήδη σκοτεινιάσει όταν χτυπήσαμε το κουδούνι. Μπαίνοντας, δεξιά στο μισοσκόταδο είδαμε κλεφτά τα γλυπτά του κήπου. Δύο πέτρινες φιγούρες σε φυσικό μέγεθος που κάθονται αντικριστά. Ο κ. Μπότσογλου, χαμογελαστός, άνοιξε την πόρτα του οικήματος και μας υποδέχτηκε ευγενικά. Μας σύστησε περήφανα την αγαπημένη του γάτα, τη Λου, που του κρατάει συντροφιά στο εργαστήριο. Ανεβήκαμε στο ατελιέ. Χώρος ζεστός, φιλόξενος. Η Λου δεν έλειψε λεπτό από κοντά μας. Κάποιες φορές νιαούριζε κιόλας. Έμοιαζε να μας ακούει και να σχολιάζει. «Είναι πολύ έξυπνη» μου είπε. «Πιο έξυπνη από εμάς. Αυτή έχει μάθει να μας καταλαβαίνει και εγώ ούτε μια λέξη δεν καταλαβαίνω από αυτά που λέει».

Το εργαστήριο ευρύχωρο και περιποιημένο. Πορτρέτα της συζύγου του υπήρχαν στους τοίχους αρκετά. Αντικρίζοντας ένα τρίπτυχο στον τοίχο, τον ρώτησα, αν και ήξερα την απάντηση: «Η Ελένη είναι;». «Βέβαια» μου λέει. «Η Ελένη παντού. Είμαστε μαζί πάρα πολλά χρόνια. Από το ’62, νομίζω». Μας μιλούσε για τη σύζυγό του με τόση αγάπη, σεβασμό, εκτίμηση και αφοσίωση, που μας συγκίνησε. Στον τοίχο απέναντι υπήρχαν έργα που απεικόνιζαν τον Τζακομέτι και τον Μπέικον, νομίζω. Στον πλαϊνό τα πρόσωπα της Νέκυιας και στο πάτωμα κάποιες μικροκατασκευές. Ο Χρόνης Μπότσογλου είναι από τους πιο ανήσυχους εικαστικούς καλλιτέχνες της γενιάς του ’70. Έμαθε να περιγράφει επιτυχώς και να μοιράζεται με τους γύρω του τα βιώματα, τις εικόνες και τις εμπειρίες του, μέσα από τους πίνακές του. Προσωπογραφίες, νεκρή φύση, ερωτικά, τοπία… ό,τι μπορεί να σκεφτεί κάποιος, ο Χρόνης Μποτσογλου το έχει ζωγραφίσει.

Στην ενότητα που πρόσφατα ολοκλήρωσε και παρουσίασε στο Μορφωτικό  Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας στην Αθήνα και σύντομα θα μεταφερθεί στη Θεσσαλονίκη, ο ζωγράφος τόλμησε, κατά κάποιον τρόπο, να μας παρουσιάσει τοπία της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Λήμνου, που ο χρόνος επηρεάζει όπως επηρεάζει και όλους μας.

xronis botsoglou_axia1

– Έχουμε θαυμάσει έργα σας με θέμα τον άνθρωπο, αναρίθμητες προσωπογραφίες παλαιότερα, καθώς και τοπία. Σε παλαιότερη συνέντευξή σας έχετε αναφέρει το εξής: «Πάντα έλεγα ότι όσο γερνώ θα μπορέσω να κάνω τοπία». Πώς αισθάνεστε τώρα που ολοκληρώσατε την ενότητα αυτή;

– Από πολύ νέος ακόμα, από 20 ετών, ως καλλιτέχνης προσέγγιζα τα έργα μου σε ενότητες και όχι μεμονωμένα. Δούλευα την κάθε ενότητα διεξοδικά, την μελετούσα. Η κάθε μία μού έπαιρνε χρονικά 8 ως 10 σχεδόν έτη. Λιγότερο από 10 έτη. Κάθε φορά όμως ασχολούμαι με την ενότητα που με ενδιαφέρει με προσήλωση. Στο παρελθόν τα τοπία δεν τα καταλάβαινα, δεν μπορούσα να τα αποδώσω. Γι’ αυτό είχα πει αυτή τη φράση. Σκεφτόμουν ότι με το πέρασμα του χρόνου θα τα κατάφερνα τελικά, και έτσι και έγινε.

xronis botsoglou_axia2

– Ολοκληρώσατε και την ενότητα με τα τοπία. Τελικά, προτιμάτε το θέμα σας να είναι ανθρωποκεντρικό ή να ασχολείστε με τη φύση;

– Θεωρώ ότι έχω καλύψει όλα τα θέματα στη ζωγραφική που μπορεί κάποιος να σκεφτεί. Πρόσωπα, φρούτα, λουλούδια, ό,τι σκεφτεί κάποιος τα έχω ζωγραφίσει. Δεν ξεχωρίζω όμως κάποια θεματική ενότητα από πλευράς προτίμησης. Δίνω βάση στην ενότητα και στην προσήλωση σ’ αυτήν είτε είναι κάτι ευκολότερο, είτε όχι. Πρόσωπα που έχω ζωγραφίσει είναι πραγματικά και τα έχω ζωγραφίσει από μνήμης. Δεν τα είχα μπροστά μου, δεν πόζαραν για μένα. Απλώς τα ανακαλούσα από τη μνήμη μου, όπως στη Νέκυια (από το ουσιαστικό «νέκυς», που σημαίνει νεκρός). Χρόνια πριν ολοκλήρωσα μια ενότητα με τίτλο «Προσωπική Νέκυια», μια πολυπρόσωπη σύνθεση που αποτελείται από 26 έργα-πορτρέτα προσφιλών και οικείων νεκρών προσώπων. Αυτό θεωρώ ότι αποτέλεσε «ένα εικαστικό δοκίμιο στη μνήμη».

«Η Ελλάδα έχει καλούς ζωγράφους, αλλά δεν είναι όλοι οι καλοί γνωστοί. Υπάρχουν ζωγράφοι αξιόλογοι που τελικά ασχολούνται με την εκπαίδευση, και το έργο τους… πέφτει»

xronis botsoglou_axia3

– Ασχολείστε με τη ζωγραφική, τη γλυπτική, τη χαρακτική πολλά χρόνια και έχετε καλύψει μεγάλη θεματολογία. Πώς βλέπετε να εξελίσσονται τα έργα σας στο μέλλον;

– Οι τέχνες αλληλοεπηρεάζονται και αλληλοσυμπληρώνονται. Γενικά δεν προγραμματίζω κάτι. Ξαφνικά μπορεί να μου εμφανιστεί μια ιδέα, όπως αυτά τα «Παιχνίδια» που φτιάχνω τώρα από παλιά αντικείμενα. Αντικείμενα που μπορεί να βρω στην αυλή ή στο εργαστήριό μου. Αυτόν τον καιρό φτιάχνω μικρές «κατασκευές», παιχνίδια. Είναι αρκετά και κάποια στιγμή σκέφτομαι να τα εκθέσω.

Για παράδειγμα (σ.σ.: μας δείχνει διάφορα αντικείμενα) αυτό το μικρό διαλυμένο κουτάκι, στο οποίο κόλλησα κάποια αντικείμενα επάνω. Αυτά τα τούβλα, που τα χρησιμοποίησα σαν βάσεις και πάνω σ’ αυτά κόλλησα κάτι άλλο. Μ’ αυτά τα παιχνιδάκια καταπιάνομαι αυτόν τον καιρό. Επίσης, δουλεύω και μια άλλη ενότητα με πορτρέτα που έχει πολύ ενδιαφέρον. Δουλεύω πορτρέτα μεγάλων ζωγράφων. Έχω ήδη κάνει των Τζακομέτι, Μπέικον.

– Έχουμε θαυμάσει έργα σας με ερωτική ζωγραφική. Από τον τρόπο με τον οποίο την αποτυπώνετε διαφαίνεται ότι έχετε μελετήσει την ευρωπαϊκή, τη γιαπωνέζικη, την ινδική, την αρχαία ελληνική ερωτική ζωγραφική. Τι σχόλιο έχετε να μας κάνετε για αυτό;

Όταν ο καλλιτέχνης δουλεύει μια ενότητα, πρέπει να την μελετά διεξοδικά. Μα, γι’ αυτό και εγώ την δουλεύω τουλάχιστον 8 χρόνια, γιατί θέλω να εμβαθύνω. Στα ερωτικά, πραγματικά είχα μελετήσει όλα αυτά που αναφέρατε. Για να καταλάβετε πόσο ασχολήθηκα, σας αναφέρω ότι δεν αγαπώ τα ταξίδια. Παρ’ όλα αυτά, αν υπάρχει ενδιαφέρον σε κάποιο έργο και πρέπει να το δω και να το μελετήσω, ταξιδεύω. Έχω γυρίσει την Ευρώπη μόνο για να δω τα μουσεία και τις γκαλερί της κάθε χώρας. Σημαντικό, επίσης, είναι να αντιληφθεί κανείς ότι από τα έργα των άλλων μαθαίνουμε. Παρατηρώντας τη δουλειά των άλλων, μαθαίνεις. Παρατηρείς και πειραματίζεσαι!

Σίγουρα οι παρατηρήσεις των δασκάλων είναι ουσιαστικές και αυτό βοηθάει, αλλά «τη ζωγραφική την μαθαίνεις από τη ζωγραφική!». Απ’ όλους μαθαίνουμε. Θυμάμαι τον Φασιανό, πολύ καταξιωμένο καλλιτέχνη, που έλεγε: «Τώρα ζωγραφίζω λουλουδάκια»! Και παρακολουθούσαμε την τεχνική του, παρατηρούσαμε τα έργα του και μαθαίναμε. Ό,τι παρατηρούμε είναι διδακτικό.

xronis botsoglou_axia4

Η Τέχνη πλήττεται στις μέρες μας, γεγονός που δυσκολεύει τους νέους καλλιτέχνες, καθώς δεν υπάρχουν πόροι για την υποστήριξή τους. Πόσο εύκολο είναι για τους νέους καλλιτέχνες να περάσουν τα σύνορα αυτής της χώρας;

Πάντοτε ήταν δύσκολο για τους καλλιτέχνες να περάσουν στο εξωτερικό. Πιστεύω ότι ο λόγος είναι ότι στο παρελθόν, πριν από 20 χρόνια λόγου χάρη, δεν υπήρχαν πολλά μουσεία, πινακοθήκες, γκαλερί στην Ελλάδα και η πλειονότητα των Ελλήνων ζωγράφων δεν γίνονταν γνωστοί. Ερχόσουν στην Ελλάδα και δεν μπορούσες να θαυμάσεις κάπου έργα των Ελλήνων ζωγράφων, κυρίως των σύγχρονων. Η Ελλάδα έχει καλούς ζωγράφους, αλλά δεν είναι όλοι οι καλοί γνωστοί. Επίσης, θα ήθελα να αναφέρω ότι υπάρχουν ζωγράφοι αξιόλογοι που τελικά ασχολούνται με την εκπαίδευση, κυρίως για βιοποριστικούς λόγους, και το έργο τους «πέφτει».

«Δεν αγαπώ τα ταξίδια. Παρ’ όλα αυτά, για να μάθω έχω γυρίσει την Ευρώπη μόνο για να δω τα μουσεία και τις γκαλερί της κάθε χώρας»

 xronis botsoglou_axia5Παρουσιάσατε στο Μορφωτικό  Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας έργα σας που αποτυπώνουν το τοπίο από το παράθυρο του σπιτιού σας στο Πετρί της Λέσβου. Μιλήστε μας γι’ αυτή τη δουλειά σας.

Η θεματολογία αυτή με απασχόλησε τα τελευταία οκτώ χρόνια (2008-2016) και την δουλεύω τουλάχιστον από το 1977, όπως φαίνεται από δύο έργα της έκθεσης που είναι χρονολογημένα το 1977 και το 1978. Το αναφέρω αυτό στο βιβλίο «Το χρώμα της σπουδής» (Αθήνα 2005, σ. 44-45). Συγκέντρωσα 110 έργα αυτής της σειράς (λάδια, ακουαρέλες και τέμπερες), γέννημα από τα οχτώ τελευταία καλοκαίρια στο Πετρί της Λέσβου. Η έκθεση «Χρόνης Μπότσογλου – Απέναντι του βουνού» παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Μέγαρο Εϋνάρδου του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και μεταφέρεται τώρα στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας στη Θεσσαλονίκη.

 


Who is who

Ο Χρόνης Μπότσογλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1941. Μαθήτευσε στο φροντιστήριο του Σαραφιανού και σπούδασε στην ΑΣΚΤ της Αθήνας (1960-1965), στο εργαστήριο του Γιάννη Μόραλη, με υποτροφία του ΙΚΥ. Φοίτησε επίσης στο εργαστήριο της ΑΣΚΤ για την τέχνη του βιβλίου, κοντά στον Κώστα Γραμματόπουλο και στον Γιάννη Παπαδάκη. Μετά το στρατιωτικό του (1966-1968) πήγε στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές του στην Écoledesbeaux-arts (1970-1972) με κρατική υποτροφία. Σε αυτό το διάστημα η ζωγραφική του έγινε πιο ρεαλιστική και συνδέθηκε με την πολιτική του στράτευση.

xronis botsoglou_axia6Σε ανάλογο πνεύμα συμμετείχε (μαζί με τους Γιάννη Βαλαβανίδη, Κλεοπάτρα Δίγκα, Κυριάκο Κατζουράκη και Γιάννη Ψυχοπαίδη) στην ίδρυση και στις εκθέσεις της ομάδας Νέοι  Έλληνες Ρεαλιστές (1971-1973), η οποία παρουσίασε (στην Ελλάδα) έργα με κριτικό περιεχόμενο κατά την περίοδο της δικτατορίας. Η συμμετοχή του σε συλλογικές δραστηριότητες είχε ξεκινήσει πριν από τη δικτατορία, όταν ήταν μέλος της Ομάδας Τέχνης Α και συνεργαζόταν με την Επιθεώρηση Τέχνης. Συνεργάστηκε επίσης με το Ελεύθερο Θέατρο (1973), το Κέντρο Εικαστικών Τεχνών (1974-1976) και, αργότερα, έγινε μέλος της Ομάδας για την Επικοινωνία και την Εκπαίδευση στην Τέχνη, καθώς και του Κέντρου Χαρακτικής.

Εκτός από τη ζωγραφική και τη γλυπτική, ασχολήθηκε με τη χαρακτική, την εικονογράφηση βιβλίων, καθώς και με εικόνες γεννημένες και επεξεργασμένες στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, τις οποίες τύπωσε υπό τον τίτλο «99 εικόνες». Το 1989 εκλέχτηκε καθηγητής στην ΑΣΚΤ, όπου διατέλεσε πρύτανης (2001-2005) και δίδαξε ως το 2008. Κατά την περίοδο της πρυτανείας του ιδρύθηκε το Τμήμα Θεωρίας της Τέχνης, εισήχθηκε μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών για τις εικαστικές τέχνες, ενώ άρχισε και η οικοδόμηση του κτιρίου της Βιβλιοθήκης της ΑΣΚΤ.

Έχει παρουσιάσει το έργο του σε περισσότερες από σαράντα ατομικές και εκατό ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Συμμετείχε στην Μπιενάλε του Σάο Πάουλο της Βραζιλίας (1969) και στην Μπιενάλε Χαρακτικής στη Χαϊδελβέργη (1988). Αναδρομικές του εκθέσεις παρουσιάστηκαν στη Δημοτική Πινακοθήκη Ρόδου (1986), στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο (Θεσσαλονίκη 1991), στην Πινακοθήκη Κυκλάδων (Ερμούπολη 2008) και στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Αθήνα 2010).

Έχει τακτικά δημοσιεύσει κείμενά του για την Τέχνη σε περιοδικά, εφημερίδες, καθώς και σε συλλογικές εκδόσεις, πολλά από τα οποία συγκεντρώθηκαν στα βιβλία: «Ημερολόγια – Ταξίδια» (Αθήνα, Γαβριηλίδης, 1994), «Ψευτοδοκίμια: Κείμενα για την τέχνη» (Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2000) και «Το χρώμα της σπουδής» (Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη, 2005). Έχει επίσης εκδώσει την ποιητική συλλογή «Σπουδή στο μαύρο» (Αθήνα, Περί Τεχνών, 1998), η οποία κυκλοφόρησε αντί καταλόγου στην ατομική του έκθεση «Σπουδή στη μοναξιά» στην Γκαλερί Ζουμπουλάκη.

 

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια