Τα χρυσά παιδιά της ζωγραφικής γεννήθηκαν Ιούλιο…

651
Το φιλί-Γκούσταφ Κλίμτ

Αμεντέο Μοντιλιάνι και Γκούσταφ Κλιμτ: Η ζωή και τα τραγικά γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή δύο εκ των κορυφαίων καλλιτεχνών

«Κάθε προϊόν ενός καλλιτέχνη πρέπει να είναι η έκφραση μιας περιπέτειας της ψυχής του» είχε γράψει ο Σόμερσετ Μομ, και μάλλον είχε δίκιο αν σκεφτεί κανείς ότι οι μεγαλύτεροι καλλιτέχνες ανά τους αιώνες ήταν ψυχές που είχαν περάσει πολλές περιπέτειες.

Αμεντέο Μοντιλιάνι και Γκούσταφ Κλιμτ, δύο «χρυσά παιδιά» της ζωγραφικής. Κοινά γνωρίσματα ανάμεσα στους δύο, εκτός από το ότι οι πίνακες τους σπάνε ταμεία και πωλούνται έναντι πολλών εκατομμυρίων, είναι ο κοινός μήνας γέννησης (Ιούλιος), η αγάπη τους για τις γυναίκες αλλά και ένα τραγικό γεγονός που σημάδεψε τη ζωή και την τέχνη τους. Η φυματίωση –που προσπαθούσε να κρύψει– για τον Μοντιλιάνι, ο θάνατος του αδερφού του για τον Κλιμτ. Πάμε να δούμε έστω συνοπτικά κάποια στοιχεία για τη ζωές και το έργο τους.

 Ένας «Αμεντέο» ονόματι Μοντιλιάνι:

 «Όταν γνωρίσω την ψυχή σου θα ζωγραφίσω τα μάτια σου» είχε πει στην Ζανίν Εμπιτέρν, που υπήρξε ο μεγαλύτερος έρωτας της ζωής του και μια από τις μούσες του γεννημένου στις 12 Ιουλίου 1884 Ιταλού ζωγράφου. Πράγματι, ο τρόπος που χειρίζεται τα μάτια είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο στα πορτρέτα του. Μικρά και ελαφρώς ασύμμετρα τοποθετημένα, παίρνουν άλλοτε ένα βλέμμα μελαγχολικό και άλλοτε γίνονται θολά ή τελείως κενά. Αυτές οι οπές στη μάσκα, με το γαλάζιο ή μαύρο χρώμα τους, φαίνεται σαν να αποκρύπτουν κάτι από το θεατή. Δεν αφήνει «παράθυρα για την ψυχή», κάποιες φορές ίσως να μην μπορεί ή να μη θέλει ο ίδιος να κοιτάξει μέσα. Πάντως, όταν τελικά ζωγραφίζει τα μάτια της Εμπιτέρν, σε μερικά από τα πολυάριθμα πορτρέτα της, νιώθουμε πως μπορούμε να διαβάσουμε κάτι από την ιστορία της, ενώ το πρόσωπο μαλακώνει με αγάπη.

Ζωή γεμάτη καταχρήσεις

 Ο ζωγράφος σε κάποια πορτρέτα ζωγραφίζει το ένα μόνο μάτι. Τα κενά μάτια θεωρήθηκαν από πολλούς ότι εκφράζουν μια εσωτερικότητα και δίνουν μια ποιητική, μυστηριακή διάσταση στο πορτρέτο, ωστόσο δεν έλειψαν αυτοί που χαρακτήρισαν το αποτέλεσμα ρηχό, αμήχανο, σαν καρικατούρα. Τα κενά μάτια που ενέπνευσαν και τους στίχους «τυφλό κορίτσι σ’ οδηγάει, παιδί του Mοντιλιάνι» στον Καββαδία είναι ένα άλλο χαρακτηριστικό του έργου του. Όταν οΑμεντέο Μοντιλιάνι έφτασε στο Παρίσι γοήτευσε πρώτα με την προσωπικότητά του και μετά με την τέχνη του. Αυτή η συνθήκη θα ίσχυε μέχρι τον πρόωρο θάνατό του, 14 χρόνια μετά. Και τι ειρωνεία. Μετά θάνατον, η τέχνη του θα γινόταν ανάρπαστη λόγω του έντονου και τόσο ταραχώδους βίου του. Ο Μοντιλιάνι έζησε μια σύντομη και γεμάτη καταχρήσεις ζωή. Με το ποτό και τα ναρκωτικά προσπαθούσε να κρύψει τη φυματίωση που θα τον περιθωριοποιούσε την εποχή εκείνη.

Προβληματικός ζωγράφος

Ο Μοντιλιάνι θεωρείται ένας από τους προβληματικότερους ζωγράφους στην αγορά τέχνης. Τα έργα του πωλούνται πανάκριβα, και αυτό τα κάνει ύποπτα για πλαστογράφηση. Για τον λόγο αυτόν κυκλοφορούν τουλάχιστον πέντε αναλυτικοί κατάλογοι παρουσίασης των γνωστών γνήσιων έργων του (catalogues raisonnés). Οι δημιουργίες του Μοντιλιάνι είναι από τα πιο ακριβά στον χώρο της αγοράς τέχνης. Τον Ιούνιο του 2005 ένα από τα πορτρέτα του της Ζαν Εμπιτέρν πουλήθηκε έναντι 3,25 εκατομμυρίων λιρών Αγγλίας. Τον Νοέμβριο του 2010 ένα από τα γυμνά του, το «La Belle Romaine», μέρος σειράς γυμνών του 1917, πουλήθηκε έναντι 68,9 εκατομμυρίων δολαρίων Το Ιούνιο του ίδιου έτους μια γλυπτή γυναικεία προτομή του έφτασε το ύψος των 43,185 εκατ. ευρώ.

 Ο χρυσός κόσμος του Κλιμτ

Ο θάνατος του Ερνστ Κλιμτ, τον Δεκέμβριο του 1892, άλλαξε τα πάντα στη ζωγραφική του Γκούσταφ Κλιμτ, του αδερφού του. Μέχρι τότε ο γεννημένος στις 14 Ιουλίου 1862 ζωγράφος ακολουθούσε τα κλασικά πρότυπα της ζωγραφικής και μαζί με τον αδερφό του Ερνστ δημιουργούσε κυρίως διακοσμητικά έργα. Από τότε άρχισε να αμφισβητεί τα καθιερωμένα, ακολούθησε το πρώιμο τότε στην Αυστρία ρεύμα του ιμπρεσιονισμού και έγινε ο πατέρας της Αρτ Νουβό. Για τον πολύ κόσμο, έγινε ένας ριζοσπαστικός καλλιτέχνης, απρόθυμος να συμβιβαστεί με το κοινό γούστο. Αυτή η φήμη δεν τον έβλαψε.

Γυναίκες, το αγαπημένο θέμα

Οι πλούσιοι διανοούμενοι του ζήτησαν να ζωγραφίσει πορτρέτα των συζύγων τους. Το ότι οι μορφές στους πίνακες έμοιαζαν ελάχιστα με τις γυναίκες τους δεν τους απασχολούσε. Αντίθετα. Για παράδειγμα, το περίφημο πορτρέτο της Αντέλ Μποχ-Μπάουερ. Μια ωχρή γυναίκα με μαύρα μαλλιά και ξαναμμένα μάγουλα μας κοιτάζει με έκφραση αινιγματική. Οι γυναίκες ήταν το αγαπημένο του θέμα. Όταν υπάρχουν άντρες τα πρόσωπά τους είναι συχνά καλυμμένα ή κρυμμένα. Στο «Φιλί», το γνωστότερο έργο του, ένας άντρας σκύβει πάνω από μια γυναίκα και τη φιλά στο μάγουλο. Εκείνη, με το κεφάλι σε αφύσικα ορθή γωνία, μοιάζει λειωμένη στα χέρια του. Είναι και οι δύο ντυμένοι στα χρυσά και γονατίζουν στο καλυμμένο με άνθη έδαφος. Οι φεμινίστριες τον κατηγορούν ότι παρουσιάζει τις γυναίκες ως παθητικά αντικείμενα στην αντρική επιθυμία. Περί το 1910 το ύφος του απομακρύνθηκε από αυτή τη διακοσμητική προσέγγιση. Ένα δεύτερο πορτρέτο της Αντέλ Μπλοχ-Μπάουερ το 1912 δεν έχει το έντονο χρυσό. Η λευκοντυμένη Αντέλ έρχεται σε αντίστιξη με τα μπλε, πράσινα και ροζ. Η πώληση του πορτρέτου της Αντέλ Μπλοχ-Μπάουερ το 2006 έναντι 135 εκατομμυρίων δολαρίων έκανε το όνομά του πασίγνωστο και τον παραγκωνισμένο από τους μοντερνιστές μέχρι τότε Κλιμτ ένα από τα πιο δυνατά χαρτιά στο χρηματιστήριο τέχνης.

 

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια