Σωτήρης Φέλιος: «Βουτήχτηκα ως τα μύχια στο «όγδοο αμάρτημα»

O Σωτήρης Φέλιος μιλά στην «Α» εικαστικό γίγνεσθαι και την αγορά τέχνης

1369
Ο συλλέκτης Σωτήρης Φέλιος, η ιστορικός τέχνης Τατιάνα Σπινάρη - Πολλάλη και ο ζωγράφος Κώστας Παπανικολάου.

Πίσω από τη μεταμόρφωση του ιστορικού μπιλιαρδάδικου «Wembley», της Φωκίωνος Νέγρη, στο ίδρυμα «Η άλλη Αρκαδία», την αίθουσα που φιλοξενεί και παρουσιάζει στο κοινό έργα μεγάλων καλλιτεχνών, κρύβεται η ασίγαστη αγάπη ενός επίμονου συλλέκτη για την τέχνη.

Συνέντευξη στην Ειρήνη Πιτσόλη

Ο λόγος για τον Σωτήρη Φέλιο, τον ιδρυτή του ιδρύματος στο οποίο ανήκει η μεγάλη συλλογή του. Δύσκολα θα τον ακούσει κανείς να μιλά για τον εαυτό του. Ο ίδιος δεν αποδέχεται τον τίτλο του «μεγάλου συλλέκτη». Θα τον ακούσουμε, όμως, συχνά να μιλά με πάθος για τα έργα τέχνης της συλλογής του. Να τα περιγράφει με την αγάπη που ένας πατέρας περιγράφει τις αρετές των παιδιών του. Με αφορμή την έκθεση του Κώστα Παπανικολάου «Ανά-δρομή», η οποία παρουσιάζει στο κοινό 32 από τα 75 έργα του Κώστα Παπανικολάου που ανήκουν στη Συλλογή Σωτήρη Φέλιου, συναντήσαμε τον συλλέκτη και μιλήσαμε μαζί του για τι άλλο; Για το σημερινό εικαστικό γίγνεσθαι και την αγορά τέχνης.

Ο συλλέκτης Σωτήρης Φέλιος, η ιστορικός τέχνης Τατιάνα Σπινάρη - Πολλάλη στην έκθεση "Ανά-δρομή" που βρίσκεται σε εξέλιξη στο ίδρυμα "Η άλλη Αρκαδία"
Ο συλλέκτης Σωτήρης Φέλιος, η ιστορικός τέχνης Τατιάνα Σπινάρη – Πολλάλη στην έκθεση «Ανά-δρομή» που βρίσκεται σε εξέλιξη στο ίδρυμα «Η άλλη Αρκαδία»

– Πότε και πώς ξεκίνησε η δημιουργία της συλλογής σας;

– Μέσα δεκαετίας του ʼ80. Όμως το πάθος μου για τη ζωγραφική δεν είχε αναφορά σε «δημιουργία συλλογής». Αργότερα, περιβαλλόμενος από πίνακες ζωγραφικής, βουτηγμένος ως τα μύχια μου στο «όγδοο θανάσιμο αμάρτημα», που είναι η «λατρεία» της ζωγραφικής, κατάλαβα ότι ίσως να δημιουργείται και συλλογή. Ίσως η ετερογονία των σκοπών.

– Πόσα έργα αριθμεί η συλλογή σας και ποια είναι τα κριτήρια της επιλογής ενός έργου;

– Περί τα χίλια. Όλα ξεκινούν απ’ τη γοητεία. Τη γοητεία της εικόνας. Τώρα, το τι με γοητεύει έχει να κάνει κυρίως με το τι θα μπορούσε να με πείσει για κάτι. Το πώς πείθεται ο καθένας –στο τέλος– έχει να κάνει με κάτι ανεξήγητα μαγικό.

Στιγμιότυπο από τα εγκαίνια της έκθεσης «Κώστας Παπανικολάου-Ανα-δρομή».
Στιγμιότυπο από τα εγκαίνια της έκθεσης «Κώστας Παπανικολάου-Ανα-δρομή».

– Έργα ποιών καλλιτεχνών έχετε στη συλλογή σας;

– Οι εικαστικοί, ζωγράφοι κυρίως αλλά και γλύπτες, ξεπερνούν τους 140. Αναφέρω γρήγορα τους: Γιάννη Μόραλη, Γιάννη Τσαρούχη, Παναγιώτη Τέτση, Γιώργο Λάππα, Γιώργο Ζογγολόπουλο, Χρόνη Μπότσογλου, Χρήστο Μποκόρο, Κώστα Παπανικολάου, Γιώργο Ρόρρη, Εδουάρδο Σακαγιάν, Μαρία Φιλοπούλου, Παντελή Χανδρή, Αλέκο Λεβίδη, Μιχάλη Μανουσάκη, Τάσο Μαντζαβίνο, Αχιλλέα Παπακώστα, Καλλιόπη Ασαργιωτάκη, Στέφανο Δασκαλάκη, Μιχάλη Καλλιμόπουλο, Θεόφιλο Κατσιπάνο, Αλέξη Κυριτσόπουλο, Γιώργο Λαζόγκα, Μανώλη Μπιτσάκη, Θανάση Μακρή, Τάσο Μισούρα, Νίκο Μόσχο, Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο, Βασίλη Παπανικολάου, Τάσο Παυλόπουλο, Νίκο Σίσκο, Αλέκο Φασιανό, Δημήτρη Χαντζόπουλο, Αντώνη Χουδαλάκη, Αφροδίτη Λίτη.
Τα ονόματα των καλλιτεχνών που παρέλειψα να αναφέρω μόνο από πρόθεση δεν έγινε.
Στο site της «Άλλης Αρκαδίας» (http://www.felioscollection.gr/) τα έργα τους λάμπουν.

«Έχω τη βεβαιότητα ότι ο εικοστός πρώτος αιώνας θα έχει τους δικούς του πραγματικά μεγάλους καλλιτέχνες που θα εκφράσουν τις επιπτώσεις της τρέχουσας ιστορίας πάνω στην ανθρώπινη κατάσταση»

– Μιλήστε μας για τη μεταμόρφωση του «Wembley» στο ίδρυμα «Η άλλη Αρκαδία» που είναι σήμερα. Ποιοι ήταν οι στόχοι της δημιουργίας αυτού του χώρου, ποια η εξέλιξη και πόσον χρόνο και κόπο απαίτησε αυτή η επένδυση;

– Στη Φωκίωνος Νέγρη «άφησε εποχή» η αίθουσα μπιλιάρδων WEMBLEY. Στα ποδοσφαιράκια του, σ’ αυτόν τον υπόγειο χώρο, την αίγλη του συνέθεταν ατίθασοι νέοι που γοητεύονταν από την μάλλον ακίνδυνη «ημιπαρανομία» του. Ο χώρος μετά έκλεισε γιατί άλλαξαν οι εποχές και τα γούστα των νέων. Όταν μου το έδειξαν νόμιζα πως «κρύβει» κάτι ενδιαφέρον, αφού έψαχνα για χώρο που θα μπορούσε να «φιλοξενεί» ζωγραφική και γλυπτική.
Ζήτησα από τους μοναδικούς –για μένα– αρχιτέκτονες Μαρία Κοκκίνου και Ανδρέα Κούρκουλα να σχεδιάσουν τον χώρο έτσι που να υπηρετείται μια διαδικασία έκθεσης. Τους χρωστάω χάριτες.
Οι στόχοι της «Άλλης Αρκαδίας» έχουν να κάνουν με την αγωγή που παίρνεις απ’ τα βουνά της Αρκαδίας. Να μοιράζεσαι με ανθρώπους. Είναι μια «επένδυση» που έγινε στην αναζήτηση του γενικού καλού και η αναζήτηση αυτή είναι –χρονικά– «μακράς πνοής». Είναι μια «επένδυση» που κάνει ένας amateur.

– Μιλήστε μας για την έκθεση του Κώστα Παπανικολάου «Ανά-δρομη» που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή, και για τη σχέση σας με τον ζωγράφο.

– Ο Κώστας Παπανικολάου είναι δεινός ζωγράφος και μας δείχνει –πιστεύω– ότι οι δομές και τα πλαίσια λειτουργούν απελευθερωτικά στη ζωγραφική. Ο δρόμος του Παπανικολάου για τη «ζωγραφική» του γλώσσα έχει μεθοδολογία και γνώση, που κάποιες φορές μας κάνει να σκεφτόμαστε ότι ζωγράφισε τον πίνακα –το τοπίο, τα πρόσωπα– σαν μια φυγή προς μια άλλη πραγματικότητα. Αυτό γίνεται γιατί –πιστεύω– ο Παπανικολάου γνωρίζει πώς λειτουργούν τα πράγματα, ξέρει πώς να τα κάνει και, στο τέλος –και κυρίως αυτό– δεν διστάζει να εκτεθεί, δηλαδή να υπερασπιστεί την επιλογή του.
Την επιμέλεια της έκθεσης, που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή στην Άλλη Αρκαδία, έχει η ιστορικός τέχνης Τατιάνα Σπινάρη. Είδαμε την επιλογή της απ’ τη συλλογή και καταλάβαμε ότι η Τατιάνα ήξερε πώς να κάνει «ανάγλυφη» την αισθητική αξία των έργων του Παπανικολάου.
Η Τατιάνα Σπινάρη και το δημιούργημά της, που είναι η έκθεσή μας, προσφέρει υψηλή αισθητική χωρίς «φίλτρο» και μας προτρέπει –με τον τρόπο της– να έχουμε μια ματιά σε πίνακες που δεν θα είναι αμήχανη και που στη συνέχεια ίσως σκεφτούμε ότι αυτή η ζωγραφική διεκδικεί όσα της αναλογούν στην ευρωπαϊκή μας περιπέτεια.

Έργα του Κώστα Παπανικολάου από την έκθεση 'Ανά-δρομή"
Έργα του Κώστα Παπανικολάου από την έκθεση ‘Ανά-δρομή»

– Στην παρουσίαση της έκθεσης, καθώς περιγράφατε πώς αποκτήσατε ένα από τα έργα του Κώστα Παπανικολάου, σας ακούσαμε να λέτε: «Φοβήθηκα μήπως κάνει κακό στο έργο». Πόσο δυνατή είναι η σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στο συλλέκτη και στα έργα τέχνης που επιλέγει;

– Πιστεύω πως η δύναμη της σχέσης του συλλέκτη με τα έργα που έχει επιλέξει τροφοδοτείται από τα «κίνητρά» του για το «συλλέγειν», και αυτά είναι ή η αγάπη για την τέχνη, ή ευκαιρίες για επένδυση, ή μια κοινωνική ευκαιρία, ή και συνδυασμός αυτών των κινήτρων.

– Θα πουλούσατε κάποιο έργα από τη συλλογή σας, για να αποκτήσετε κάποιο άλλο;

– Ίσως, αλλά μάλλον δύσκολα.

– Οι συλλέκτες είναι «ματαιόδοξοι»;

– Ναι, όταν εμπιστεύονται μόνο τα μάτια τους.

– Σαν άνθρωπος που ασχολείται χρόνια με την τέχνη, πώς βλέπετε το σημερινό καλλιτεχνικό γίγνεσθαι;

– Έχω τη βεβαιότητα ότι ο εικοστός πρώτος αιώνας θα έχει τους δικούς του πραγματικά μεγάλους καλλιτέχνες, που θα εκφράσουν τις επιπτώσεις της τρέχουσας ιστορίας πάνω στην ανθρώπινη κατάσταση.

– Κατά τη γνώμη σας, ποια είναι σήμερα η μεγαλύτερη πληγή στην αγορά τέχνης;

– Ας ορίσουμε πρώτα τι προσδιορίζει την εμπορική αξία του έργου τέχνης και μετά –αν καταφέρουμε να συνεννοηθούμε– θα μπορέσουμε να κάνουμε «διάγνωση» για τη μεγαλύτερη πληγή στην αγορά τέχνης.

– Υπάρχει κάποιο έργο που επιθυμήσατε πολύ και δεν μπορέσατε να το αποκτήσετε;

– Ξύνετε πληγές.

Έργο του Κώστα Παπανικολάου
Έργο του Κώστα Παπανικολάου

– Από τους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους, ξεχωρίζετε κάποιους;

– Πολλούς, αλλά είναι τόσο προσωπική η ματιά μου που μπορεί εύκολα να παρεξηγηθεί και δεν θα ήθελα η μη αναφορά μου σε σπουδαίους ζωγράφους να πάρει χαρακτήρα που είναι έξω από τις προθέσεις μου.

– Ποια συμβουλή θα δίνατε σε κάποιον που θα σας έλεγε ότι θέλει να αρχίσει μια συλλογή; Να αγοράσει ένα έργο τέχνης;

– Να πιστέψει μόνο τα μάτια του και να εμπιστευτεί τη ματιά του.

– Πώς βλέπετε το πολιτιστικό μέλλον της Ελλάδας; «Η τέχνη ποτέ δεν πεθαίνει»;

– Δεν είμαι απαισιόδοξος με τα όσα σκέφτομαι για το πολιτιστικό μέλλον της Ελλάδας – όσο μπορώ, βέβαια, να το συλλάβω. Ίσως να σκέφτομαι έτσι γιατί θέλω όταν θα έχουμε διαβεί τη Νεκρά Θάλασσα της κρίσης που ζούμε σαν κοινωνία να μπορούμε να κάνουμε το νέο ξεκίνημά μας έχοντας τη «βάση» μας πάνω σε πολιτισμό.

– Νομική και τέχνη. Πώς συνδυάστηκαν και πώς βοήθησε η μία την άλλη;

– Ο συνδυασμός –ίσως– έχει την αφετηρία του στο ότι με το νερό της Τρίπολης που μεγαλώνεις μαθαίνεις ότι η ζωή πρέπει να έχει δημιουργικό νόημα και σχήμα. Τη βοήθειά τους –της νομικής και της τέχνης– την βρίσκω στο ότι –μέχρι σήμερα– καμμία πραγματικότητα δεν συνέτριψε όνειρά μου.

– Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον της «Άλλης Αρκαδίας»;

– Να την «εξοπλίσω» κατάλληλα για να τρέξει μέσα στον χρόνο.

Info:
Κώστας Παπανικολάου «Ανα-δρομή».
Φωκίωνος Νέγρη 16, Κυψέλη.
23 Νοεμβρίου 2016 – 29 Ιανουαρίου 2017.
Ημέρες και ώρες λειτουργίας
Τετάρτη – Παρασκευή: 6-9 μ.μ.
Σάββατο: 12-8 μ.μ.
Κυριακή: 12-3 μ.μ.
Κλειστά: Σάββατο 24/12 & Κυριακή 25/12, Σάββατο 31/12 & Κυριακή 1/1, Παρασκευή 6/1, Σάββατο 7/1, Κυριακή 8/1 & Παρασκευή 20/1

Έργο του Κώστα Παπανικολάου, από τη συλλογή Φέλιου που παρουσιάζεται στην έκθεση Ανα-δρομή
Έργο του Κώστα Παπανικολάου, από τη συλλογή Φέλιου που παρουσιάζεται στην έκθεση Ανα-δρομή

Η συλλογή Φέλιου

Η Συλλογή του Σωτήρη Φέλιου ανήκει στο Ίδρυμα «Η άλλη Αρκαδία». Ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Περιλαμβάνει κυρίως δημιουργίες σύγχρονων Ελλήνων παραστατικών ζωγράφων και σήμερα αριθμεί πάνω από 850 έργα. Μέρος της Συλλογής έχει εκτεθεί στο Μουσείο Μπενάκη (2002 & 2009), στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Λευκωσίας (Πύλη Αμμοχώστου 2003), στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Θεσσαλονίκη 2003), στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ερμούπολης (Σύρος 2008), στο Σισμανόγλειο Μέγαρο (Κωνσταντινούπολη 2010), στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας (Βενετία 2011), στο Κέντρο Τέχνης Τζιόρτζιο Ντε Κίρικο (Βόλος 2012), στο Βιττοριάνο (Ρώμη 2012), στα Παραρτήματα της Εθνικής Πινακοθήκης (Ναύπλιο και στη Κουμαντάρειο Πινακοθήκη Σπάρτης 2013), στο Διεθνές Εικαστικό Φεστιβάλ Re-Culture III (Σκαγιοπούλειο, Πάτρα 2014), στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων (Χανιά 2014), στη Δημοτική Πινακοθήκη Αγρινίου (Αγρίνιο 2016), ενώ μεμονωμένα έργα δανείζονται σε αναδρομικές και ομαδικές εκθέσεις.

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια