Σπύρος Γιατράς: «Ο αετός πεθαίνει στον αέρα, ελεύθερος και δυνατός»

Συνέντευξη στην Γεωργία Δρακάκη

1545
Γεωργία Δρακάκη, Σπύρος Γιατράς.

O διάσημος στιχουργός μιλά στην «Α» για την αγάπη του για το τραγούδι, τις απόψεις του για τη ζωή και τον έρωτα, το ξεκίνημά του και την καλλιτεχνική του πορεία

Στο τσιπουράδικο «Το Βολιώτικο», στην πλατεία Αργεντινής, πίνει λίγο κρασί ένας άντρας, χωρίς να μιλά πολύ και απολαμβάνοντας τη μουσική. Τον λένε Σπύρο Γιατρά, έχει σπουδάσει οπτικός και διατηρεί κατάστημα οπτικών στου Ζωγράφου, ενώ φαίνεται ευγενικός και διακριτικός. Είναι ο ίδιος άνθρωπος που έβαλε στο στόμα όλης της Ελλάδας τραγούδια-σταθμούς, εκείνος που με τους στίχους του έκανε μάτια να δακρύσουν και παλαμάκια να χτυπήσουν για χάρη ενός ζεϊμπέκικου. Το τραγούδι «Ο αετός πεθαίνει στον αέρα», σε μουσική Αλέκου Χρυσοβέργη, είναι ο ύμνος των Ικάρων στα Βαλκάνια και έχει γραφτεί σε ταφόπλακες παιδιών της Αεροπορίας που χάθηκαν. Η επιτυχημένη δυάδα των τραγουδοποιών μάς έχει χαρίσει ένα ακόμα θρυλικό κομμάτι: «Της γυναίκας η καρδιά είναι μια άβυσσος», που τραγούδησε μοναδικά ο Στράτος Διονυσίου.

Ο Σπύρος Γιατράς έχει ήδη διηγηθεί σε δημοσιογράφους μερικές από τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από τα κομμάτια που έχει γράψει, εξ ου και δεν τον ρωτώ όταν πηγαίνω να τσουγκρίσω το ποτήρι μαζί του. Για «Της γυναίκας η καρδιά», ας πούμε, έχει πει: «Ένα βροχερό χειμωνιάτικο βράδυ, και ενώ είχαν ανοίξει οι πύλες του ουρανού, ένας άνθρωπος περπατούσε μέσα στη βροχή παραπατώντας. Εικόνα που θύμιζε κάποιον ο οποίος είχε προδοθεί από έναν έρωτα. Αυτή η εικόνα ήταν η έμπνευση, την οποία μελοποίησε και μεγαλούργησε με νότες ο συνθέτης». Όσο για το ερωτικό τραγούδι «Όλα τα ’δωσα για σένα», που έχει ερμηνεύσει μοναδικά ο Δημήτρης Κοντολάζος, ο στιχουργός αποκαλύπτει πως το έγραψε εμπνευσμένος από εκείνους τους ανθρώπους που βιώνουν μια σχέση στο μυαλό τους, όμως είναι διατεθειμένοι να δώσουν τα πάντα γι’ αυτή στην περίπτωση που θα γινόταν πραγματικότητα».

Την υπογραφή του ο κορυφαίος στιχουργός έχει βάλει σε πολλές και τεράστιες λαϊκές επιτυχίες, όπως: «Αν δεν είχα και σένανε», «Τα λασπόνερα», «Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης». Ακόμη και το τραγούδι «Δεν σου κάνω τον άγιο», που πέρυσι τραγουδήθηκε από τον Γιώργο Τσαλίκη, αφού το είχε συμπεριλάβει η Γωγώ Τσαμπά στο ρεπερτόριό της για τις εμφανίσεις της στα πανηγύρια, φέρει την υπογραφή του. Για να ακριβολογούμε, ο Γιατράς έχει γράψει κομμάτια για σχεδόν όλες τις γνωστές και αγαπημένες φωνές του ελληνικού μουσικού στερεώματος, με δύο ηχηρές εξαιρέσεις: τον Σταμάτη Κόκοτα (στην αρχή δεν ήθελε ο Κόκοτας, μετά δεν ήθελε ο Γιατράς) και τον Γιώργο Νταλάρα (δεν ταίριαξαν οι συγκυρίες). Έχει πάρει πάρα πολλά χρήματα από τα τραγούδια που έχει γράψει, αλλά αυτό που σπούδασε δεν το εγκαταλείπει, γιατί το αγαπά επίσης πολύ.

«Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αθήνα. Από μικρό παιδί μες στα χαρτιά και στα βιβλία ήμουν. Αλλά, βέβαια, ασχολούμουν και με τον αθλητισμό, οπότε διάβαζα, σαν νεολαίος και εγώ, αθλητικές περγαμηνές. Έπαιξα και στον Παναθηναϊκό. Από τα μικράτα μου είχα περιέργεια και το μικρόβιο της συγγραφής, εξ ου και έχω πειραματιζόμουν με τον στίχο, την ποίηση. Μεγάλωσα και σπούδασα. Δεν άφησα ποτέ τη δουλειά μου, του οπτικού, γιατί είναι κάτι που ανέκαθεν με ευχαριστούσε. Αρκετά τραγούδια γράφτηκαν πίσω από τους πάγκους μου με τα γυαλιά και τους φακούς, εν ώρα εργασίας. Επίσης, πολλοί από τους χρυσούς και πλατινένιους δίσκους που κατακτήσαμε με τους τραγουδιστές και τους συνθέτες στολίζουν τους τοίχους του μαγαζιού» εξομολογείται.

Συναντηθήκαμε λίγες ημέρες μετά την πρώτη μας γνωριμία και συζήτηση, για να εμβαθύνουμε και να επεκταθούμε, στο Galaxy Bar του ξενοδοχείου Hilton, όπου μας περίμενε μια εκπληκτική φιλοξενία και μια θέα στην Αθήνα ιδανική για όμορφη ανταλλαγή ιδεών. Μαζί με τον Σπύρο Γιατρά ήρθε και ο συνθέτης των μεγάλων σουξέ, Πάνος Καπίρης, με τον οποίο συνεργάζεται εδώ και τρεις μήνες. Μάλιστα, ο Γιατράς έδωσε στον Καπίρη σε μια κόλλα χαρτί ένα καινούργιο τραγούδι, που ίσως γίνει μεγάλη επιτυχία, αν κρίνει κανείς από το θέμα του, που είναι το αντάρτικο των συναισθημάτων, έναντι της λογικής! Ο Πάνος Καπίρης σέβεται και εκτιμά τον Σπύρο Γιατρά και ακούει με ενδιαφέρον όσα έχει να πει στην «Α» ο μεγάλος στιχουργός, ο οποίος όμως εξίσου θαυμάζει τον νεότερο πλην πολύ ταλαντούχο συνθέτη.

– Κύριε Γιατρά, κάνετε τους ανθρώπους να βλέπουν, αλλά τους βοηθάτε και να ακούν όμορφα πράγματα…

– Και μέσω των τραγουδιών βλέπει κανείς πράγματα. Μην ξεχνάμε ότι τα μάτια ο Θεός τα έχει βάλει στο πιο ψηλό σημείο του ανθρώπινου σώματος. Τα μάτια είναι τα παράθυρα της γυναικείας καρδιάς. Ο άντρας δεν τα χρησιμοποιεί τόσο εξονυχιστικά όσο η γυναίκα. Θυμήσου το τραγούδι του Σφακιανάκη «Με τα μάτια μιλάμε εμείς…».

– Αλήθεια, εσείς τι μουσική ακούτε;

– Ακούω από Μπαχ και Μπετόβεν, μέχρι Τσιτσάνη. Ειδικά Τσιτσάνη, δηλαδή, που τον θεωρώ μια μουσική ιδιοφυΐα. Είναι ο αγαπημένος μου. Όπως, ας πούμε, στην ποίηση ο αγαπημένος μου είναι ο Καβάφης, και από ξένους ο Σαίξπηρ. Αν ήταν, δε, να διαλέξω ένα θεατρικό έργο που βρίσκω κορυφαίο, είναι το επίκαιρο «Περιμένοντας τον Γκοντό»!

– Είμαι σίγουρη ότι υπάρχουν και στιχουργοί που θαυμάζετε πολύ…

– Η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου και ο Τσάντας είναι τεράστιοι. Είναι κάπως περίεργο, αλλά διάφοροι άνθρωποι και από τον χώρο της μουσικής με έχουν παρομοιάσει με αυτά τα μεγέθη. Αλλά και η Λίνα η Νικολακοπούλου έχει γράψει κάτι τραγούδια… Όπως και ο  Άλκης Αλκαίος, ο Φίλιππος Γράψας. Γιατί, ο μεγάλος Λευτέρης Παπαδόπουλος; Και για να ξεκαθαριζόμαστε, αυτή τη στιγμή κάνουμε λόγο μόνο για τη δουλειά αυτών των ανθρώπων, δεν μιλάμε για χαρακτήρες. Φίλος μου είναι ο Νίκος Βαξεβανέλης, που έχει γράψει μερικά καλά κομμάτια.

– Πώς σας φαίνεται το Youtube και όλο αυτό που συμβαίνει με το μέσο τούτο;

– Με μια κουβέντα, οι εταιρείες έχουν καταστραφεί. Οι καλλιτέχνες αργοπεθαίνουν οικονομικά. Δεν υπάρχουν πια έννοιες όπως δικαιώματα του καλλιτέχνη, ας πούμε… Ναι μεν ο κόσμος τα ακούει τα τραγούδια δωρεάν και αυτό δεν φαίνεται άσχημο, αλλά είναι και σωστό; Οι καλλιτέχνες πώς θα ζήσουν;

– Έχετε κεντήσει με τις λέξεις σας τον έρωτα και τον χωρισμό. Αλλά για τη φιλία, νομίζω, δεν έχετε γράψει κάτι. Σκεπτόμουν πως ίσως λείπει ένα σουξέ για τη γυναικεία φιλία, ας πούμε, καθώς η αντρική έχει τραγουδηθεί λιγάκι περισσότερο.

– Η φιλία είναι ένα ωραίο θέμα, ομολογουμένως, και δύσκολο. Ο φίλος είναι εκείνος ο άνθρωπος μπροστά στον οποίο είμαστε ο εαυτός μας. Και δεν πιστεύω ότι η φιλία έχει φύλο. Αυτό που λέω είναι, εάν δυο γυναίκες ενώσουν μυαλά και ψυχές, τότε η ένωση είναι ακαταμάχητη και πανίσχυρη. Δυο άντρες δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό, αλλά αυτοί πετυχαίνουν άλλα: είναι σαν μικρά παιδιά, κάνουν κέφι, ζουν τη ζωή σαν παιχνίδι και περιπέτεια. Σε εμένα όλα είναι αρσενικά, αλλά η ψυχή μου είναι θηλυκή και, πάντως, όχι σπασμένη. Επίσης, τα ζώα ζουν, οι άνθρωποι υπάρχουν. Όταν τη συνύπαρξη δυο ανθρώπων, λοιπόν, την καθορίζει το συναίσθημα, το αληθινό συναίσθημα, υπάρχει βάσιμη ελπίδα πως όλα θα πάνε καλά. Είτε είσαι άντρας, είτε γυναίκα.

Αλήθεια, τι κάνει ένα τραγούδι «κακό»;

– Όπως και να το κάνουμε, πράγματι υπάρχουν καλά και κακά τραγούδια. Δεν είμαι σίγουρος για το τι είναι αυτό που κάνει ένα τραγούδι κακό. Επίσης, δεν έχω πρόβλημα με τα κλισέ. Πολλά κλισέ, όπως ο έρωτας, το σ’ αγαπώ, ο χωρισμός, μπορούν να φτιάξουν ένα υπέροχο τραγούδι. Ακούς όμως, βρε παιδί μου, κάποια τραγούδια και λες… τι ανοησία είναι αυτή. Όπως ακούς και κάποια άλλα και τρελαίνεσαι, μαγεύεσαι.

Να σου πω ότι δεν θεωρώ κανένα τραγούδι δικό μου. Ποτέ δεν έχω πει… το τραγούδι μου. Όχι, δεν είμαι μόνος. Είναι πάντοτε και ο συνθέτης, αλλά και ο τραγουδιστής. Ναι, εν αρχή είναι ο λόγος, ήτοι ο στίχος, αλλά αν υπάρχουν δυο μαγαζιά και στο ένα μιλάνε, ενώ στο άλλο παίζουν μουσική, ο κόσμος θα πάει σε αυτό που παίζουν μουσική.

* Παρεμβαίνει ο Πάνος Καπίρης για να σημειώσει: «Δεν το λέω επειδή είναι ο Σπύρος κοντά, αλλά για μένα ο στίχος παίζει πολύ, πολύ σημαντικό ρόλο. Εξ ου και δουλεύουμε ως εξής: πρώτα ο στίχος, μετά η μουσική! Όχι ανάποδα. Γιατί ο στίχος είναι αυτός που θα σε οδηγήσει ως συνθέτη».

– Κύριε Γιατρά, είχατε τη χαρά της συνεργασίας με τον Στράτο Διονυσίου, αλλά, βέβαια, ανήκετε στη γενιά που πρόλαβε από πολύ κοντά και άλλους μεγάλους, όπως τον Καζαντζίδη. Υπέβοσκε κάποια αντιπαλότητα μεταξύ των δύο, το κοινό τους ήταν διαφορετικό;

– Άνθρωπος με το λαρύγγι του Στέλιου δεν θα ξαναβγεί, εντάξει; Αυτό το πιστεύω ακράδαντα και δεν είμαι ο μόνος. Αλλά ο Στράτος είχε ένα ρεύμα στον κόσμο πολύ ξεχωριστό. Ήταν πολύ σπουδαίος τροβαδούρος κι αυτός, μεγάλης αξίας. Δεν τίθεται θέμα σύγκρισης και σύγκρουσης, παρά το γεγονός ότι κινήθηκαν, από ένα σημείο και ύστερα, σε διαφορετικά ύφη τραγουδίσματος. Δεν ξέρω τι μπορεί να λένε κάποιοι άλλοι, όμως είναι δύο τεράστια μεγέθη που προσέφεραν πολλά.

– Μετά από όλη αυτή την πορεία, δεν έχετε επαναπαυθεί και γράφετε ακόμα. Πρέπει να είναι ευτυχία αυτό που βιώνετε…

– Αισθάνομαι πως είμαι ξυπνητός στο σκοτάδι. Το θεωρώ καλύτερο από το να είσαι αποκοιμισμένος στο φως. Η αίσθηση της πραγματικότητας είναι θέμα ταλέντου. Και αυτό που βλέπουμε μες στον καθρέφτη δεν είμαστε εμείς, είναι το είδωλό μας. Επίσης, όσο πιο μεγάλος θέλεις να φαίνεσαι, τόσο πιο μικρός γίνεσαι. Μου αρέσει η καθημερινότητά μου, αλλά και οι άνθρωποι που επιλέγω, πια, πιο αυστηρά, να βρίσκονται γύρω μου. Θαυμάζω την ομορφιά, την καλοσύνη και την εξυπνάδα. Μου αρέσουν τα δουλεμένα μυαλά και μου αρέσει να συνεννοούμαι με τον άλλον. Η σύζυγός μου, ας πούμε, είναι δικηγόρος, πανέξυπνη, τρυφερή, αλλά κάπως αποστασιοποιημένη από τον κόσμο μου. Ζει μακριά μου, πια, όμως είναι αυτή που είναι και την εκτιμώ πάντοτε. Έχω και δυο γιους, ο ένας επιστήμων, ο άλλος μετρ στο σκάκι. Είμαι πολύ περήφανος.

 Στο φινάλε…

Για λίγο, επικρατεί σιωπή. Αμέτρητες ερωτήσεις τριβελίζουν μες στο κεφάλι μου: Έχει κλάψει ποτέ ακούγοντας τραγούδι του; Έχει αποκηρύξει κανέναν; Έχει μετανιώσει; Αλλά αισθάνομαι πως οι απαντήσεις βρίσκονται μέσα στα τραγούδια διά χειρός του στιχουργού που έχω απέναντί μου. Είναι όλα παιδιά του, ως έναν βαθμό, και ναι, χωρίς να μου το απαντήσει, παίρνω το ρίσκο να πιστέψω πως έχει κλάψει. Πώς γίνεται να το αποφύγεις αυτό αν είσαι άνθρωπος που αισθάνεται, εμπνέεται και δημιουργεί;

Ο Σπύρος Γιατράς χαμογελά και, πριν αποχαιρετιστούμε, μοιράζεται μαζί μας, με νόημα, μια ακόμα ατάκα του: «Για να γίνει κανείς μεγάλος καλλιτέχνης πρέπει να είναι πρώην δυστυχισμένος…».

Τα συμπεράσματα δικά σας!

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια