Πού πήγαν οι ήρωες;

Η Πλατεία Ηρώων, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, στο Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»

800

«Ολόκληρη η ζωή δεν είναι τίποτε άλλο
από μια διαρκής πρόκληση πόνου
– ένας πόνος και μόνο είναι η ζωή»
Τόμας Μπέρνχαρντ

Γράφει η Αντιγόνη Κατσαδήμα

Η Πλατεία Ηρώων (Heldenplatz), το κύκνειο άσμα του Τόμας Μπέρνχαρντ, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, στο Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής», είναι μια σπουδή επάνω στο υποχθόνιο πρόσωπο του φρικαλέου συλλογικού όταν ρέπει προς την έπαρση και τον ναζισμό και μετά στη λήθη.

Και το ζήτημα που το κείμενο θέτει είναι ότι ο αυτόχειρ επιφορτίζεται με εκείνο το πολιτικό υπόβαθρο της κοινωνίας, ώστε να δράσει ακαριαία. Η αυτοκτονία του καθηγητή Γιόζεφ Σούστερ, που έπεσε από το παράθυρο του διαμερίσματός του στην πλατεία Ηρώων της Βιέννης το 1988, εκεί που τον Μάρτιο του 1938 ο Χίτλερ είχε γίνει πανηγυρικά δεκτός από τους κατοίκους της πόλης, ερμηνεύεται και μέσα από αυτήν την τραγικότητα.
Εικαστικά και αισθητικά, η τραγικότητα ως στοιχείο-στοιχειό είναι το διαρκές παρόν σε όλη την παράσταση, στο εξαιρετικό σκηνικό της Κλειούς Μπομπότη που αποτιμά την αξία της λευκής επιφάνειας σε συνδυασμό με την ενεργή πράξη των ηθοποιών. Στοιχειό είναι η γυμνή αλήθεια αλλά και η τρύπα του κακού. Είναι το κενό από όπου το δέντρο, και συμβολικά ο άνθρωπος, έχει ξεριζωθεί. Συμβολικά, φαίνεται σαν το κεφάλι της κοινωνίας να λείπει. Φαίνεται ακόμη, όπως επισημαίνει και ο ίδιος ο Μπέρνχαρντ, ότι ο σκεπτόμενος άνθρωπος εξαιτίας της περιθωριακής ύπαρξής του, αναγκάζεται να θυσιαστεί. Αυτή η θυσία εμπεδώνεται όχι μόνο εύστοχα αλλά και οπτικά.

Σε όλη τη διάρκεια της παράστασης, λοιπόν, η συμμετοχή του νεκρού καθηγητή επισυμβαίνει και επενεργεί μέσα από τα αντικείμενα που άφησε πίσω. Τα παπούτσια της συλλογής του φετιχιστή και το ένα κουστούμι της προτεραιότητας συνθέτουν την εικόνα που οι θεατές αποκτούν για αυτόν. Παράλληλα, αποκομίζουν το νόημα εκείνων των φράσεων που «διπλοκλειδώνουν» την αξία τους στο δεύτερο άκουσμα. Αν, από την άλλη, θα θέλαμε να εξετάσουμε την σκόπιμη αιτία που το όνομα του Τολστόι –και όχι κάποιου άλλου– επαναλαμβάνεται στο κείμενο του Τόμας Μπέρνχαρντ, κρίνω ότι η εν λόγω επανάληψη θα μπορούσε να συνδεθεί με την ιδέα της παθητικής αντίστασης. Το νόημά της αποκαλύπτεται στους θεατές κυρίως μέσα από το πρόσωπο της νευρωτικής και ψυχαναγκαστικής οικονόμου κυρίας Τσίτελ, την οποία απτόητα και με σθένος ερμηνεύει η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της παράστασης. Εξάλλου, φημολογείται ότι, και ο Γκάντι ακόμη, πήρε από τον Τολστόι το σκεπτικό της παθητικής αντίστασης, εφαρμόζοντας την ιδέα της μη βίας για την ανεξαρτησία της Ινδίας.

Η Πλατεία Ηρώων, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Burgtheater της Βιέννης, το 1988, ξεσήκωσε αντιδράσεις εξαιτίας των σχολίων περί αντισημιτισμού των κατοίκων της πόλης και των υπαινιγμών για την προσωπικότητα του Αυστριακού Προέδρου. Σήμερα που ανεβαίνει ξανά, πολλά σημεία του κειμένου του Μπέρνχαρντ έρχονται να μας επικεντρώσουν την προσοχή στην επιζήμια, για τον άνθρωπο αλλά και την κοινωνία, λήθη. Η σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής» αναπτύσσει μια κυκλική σχέση, κλείνοντας τους ηθοποιούς της σε αυτόν τον κύκλο, γύρω από την τρύπα του κακού.

Η Σύρμω Κεκέ ως Χέρτα ήταν μια υπάκουη και αινιγματική μαθητευόμενη που διεκδίκησε να διασώσει την αθώα πίστη και αγάπη της για τον καθηγητή Γιόζεφ από το μένος της οικονόμου Τσίτελ που τελικά αποδείχτηκε πνευματικά ερωτευμένη μαζί του. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ως κυρία Τσίτελ ήταν τόσο ευσυγκίνητη όσο της επέτρεψε ο ρόλος της ηθοποιού που δεν αντιγράφει την πραγματικότητα αλλά την προσεγγίζει από άλλη βάση για να δείξει τα τρωτά σημεία της. Και ο Χρήστος Στέργιογλου ως αδελφός του καθηγητή Ρόμπερτ φανέρωσε έναν πιο φιλήσυχο άνθρωπο που δεν πεισμώνει για να αντιπαρατεθεί στην αδικία αλλά προχωρά στη ζωή προσπαθώντας να διαμορφώσει σχέσεις με τους γύρω του. Η αντιφωνία χαρακτήρων των δύο αδελφών, θυγατέρων του καθηγητή, Άννας Καλαϊτζίδου και Μαρίας Σκουλά, δείχνει ένα αντιφατικό δίπολο θέσεων και αντιδράσεων, εφάμιλλο εκείνου του αυτόχειρα καθηγητή και του αδελφού του Ρόμπερτ. Όλοι οι χαρακτήρες του έργου είναι σημαντικοί στο βαθμό που η συμπαρουσία τους γίνεται η φωνή και η έκφραση της Πλατείας Ηρώων.

Ταυτότητα της παράστασης

Μετάφραση: Έρι Κύργια
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς
Σκηνικά: Κλειώ Μπομπότη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Κίνηση: Ζωή Χατζηαντωνίου
Μουσική: Γιώργος Πούλιος
Φωτογραφίες-βίντεο: Γκέλυ Καλαμπάκα
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Παραγωγός: Γιώργος Λυκιαρδόπουλος
Ερμηνεύουν οι: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Χρήστος Στέργιογλου, Μαρία Σκουλά, Υβόννη Μαλτέζου, Γιώργος Μπινιάρης, Άννα Καλαϊτζίδου, Σύρμω Κεκέ, Παναγιώτης Εξαρχέας

Info:

Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»
Κυκλάδων 11 & Κεφαλληνίας, Κυψέλη
Ημέρες & ώρες παραστάσεων:
Τετάρτη 20.00, Πέμπτη & Παρασκευή 20.30, Σάββατο 21.00 και Κυριακή στις 19.00

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια