Παράξενο πράγμα η καρδιά…

Κριτική για την παράσταση«Αφέντης και Δούλος» από το διήγημα του Λ. Τολστόι που ανέβηκε στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου

567

Η σκηνοθεσία του Γιώργου Νανούρη στο διήγημα του Λέοντος Τολστόι «Αφέντης και Δούλος» με τον Δημήτρη Λιγνάδη στο ρόλο του Αφέντη και τον Γιώργο Νανούρη στο ρόλο του Δούλου στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου δίνει εφάμιλλη αξία στη θεατρική μαγεία και στην κειμενική διαύγεια.

Της Αντιγόνης Κατσαδήμα

Θεατρική μαγεία και κειμενική διαύγεια χαρακτηρίζουν την σκηνοθεσία του Γιώργου Νανούρη στο διήγημα του Λέοντος Τολστόι «Αφέντης και Δούλος» που ανεβαίνει στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου. Και τούτο επιτυγχάνεται μεθοδικά, με αμεσότητα που γίνεται εμφανής από την έναρξη της παράστασης, αλλά και στη συνέχεια, μέσα από την εναλλαγή αφήγησης και δράσης. Μέσω της τελευταίας, προκύπτει το συναίσθημα, σταθερό και σε άμεση σχέση με την αναγνωστική καταγωγή της παράστασης. Λιτά σκηνικά, υπαινικτική μουσική του Λόλεκ και αφηγηματική προτεραιότητα συνθέτουν το παζλ της σκηνοθετικής επιλογής.

Εικόνα –σύμβολο

Σαφής είναι η πρόθεση του Γιώργου Νανούρη να απευθυνθεί σε αναγνώστες που αγαπούν το θέατρο και (ανα)ζητούν μια εικόνα σύμβολο που θα αναρριχηθεί μέσα από τις λέξεις. Αυτή δεν είναι άλλη από την άμαξα της δυνατής χιονοθύελλας, στις παγωμένες εκτάσεις της ρωσικής επαρχίας. Το εν λόγω σκηνικό αντικείμενο απαθανατίζει άψογα τη σχέση αφέντη και δούλου. Αντιπροσωπεύει επάξια το βαθύ μήνυμα του κειμένου, ότι ο μουζίκος εξαρτάται από τον αφέντη του, την ίδια στιγμή ακριβώς που, υπόγεια, συμβαίνει και το αντίθετο. Χωρίς τον μουζίκο, ο αφέντης δεν υπάρχει. Παρόλο που «μόνος του», όπως οι θεατές ακούν τον αφέντη να δηλώνει, ο φορέας της εξουσίας πετυχαίνει μια σειρά υλικών επιτυχιών, αυτό το τελικό συνοδευτικό «του» στο «μόνος» κινείται στα αντιφατικά και τραγικοκωμικά όρια, ανάμεσα σε κτήση και προσωπική κατάσταση. Το να κάνει μόνος του πράγματα, ο εκάστοτε αφέντης, σημαίνει ότι υφαρπάζει το δικαίωμα του άλλου ή και των άλλων. Ώστε, εν τέλει, αυτό καταλήγει σε προνόμιο, μιας και δεν ήταν δικαίωμά του να ξεχωρίσει μήτε να επιβληθεί.

Αναμέτρηση στη χιονοθύελλα
Στην παράσταση «Αφέντης και Δούλος», ο Δημήτρης Λιγνάδης ως αφέντης και ο Γιώργος Νανούρης ως δούλος, δημιουργούν ένα καλό δίδυμο, η εικόνα του οποίου συνιστά έναν συνεκτικό συγκερασμό φωνών και κινήσεων. Οι θεατές παρακολουθούν την αναμέτρησή του αφέντη και του δούλου με τη βαρυχειμωνιά που συμβολίζει την δύσκολη ζωή, ενώ διακυβεύεται ο θάνατος.
Κατά τη διάρκεια της παράστασης, η έξυπνη εναλλαγή των ρόλων, ενώ οι θεατές βλέπουν –λόγου χάρη– τα καπέλα να πετούν στον αέρα, προσδίδει επί σκηνής ζωντάνια στην αφήγηση. Επιπρόσθετα, η εναλλαγή των ηθοποιών από την μία κατάσταση στην άλλη, από την αφήγηση στην πράξη, σαφώς και υπαγορεύει την πρόθεση, του σκηνοθέτη, να «δείξει» στους θεατές τα γεγονότα της ιστορίας που γράφτηκε σε μια πολύ δύσκολη οικονομική περίοδο της Ρωσίας, 125 χρόνια πριν. Και τόσο το άνοιγμα όσο και το κλείσιμο της παράστασης εκφράζουν το ανθρώπινο στοιχείο των ηθοποιών. Το μεν άνοιγμα επενδύει και ακουμπά στο ανθρώπινο συνδυάζοντας κείμενο και πραγματικότητα στο σήμερα, καθώς αυτό επιτυγχάνεται μέσα από ένα τραγούδι. Το δε κλείσιμο γίνεται ανθρώπινο μέσα από τη φράση που δωρίζεται στους θεατές, ως σημείο ύστατης αναφοράς της και υπόγειο τραγούδι.

Μια φράση δώρο

Συμπερασματικά, ο «Αφέντης και Δούλος», στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου, είναι μια πολύ καλή παράσταση που αφήνει στους θεατές μια γλυκιά εικόνα για το τέλος παρά την αντιξοότητα του θέματος. Ο λόγος είναι ότι τελειώνει με μια πολύ δυνατή φράση για το νόημα της σχέσης που αναπτύσσεται μεταξύ των ανθρώπων, έστω και με όρους εξουσίας, ενώ ο ένας είναι εξαρτώμενος από τον άλλον. Η φράση, λοιπόν, που οι θεατές παίρνουν δώρο για το σπίτι είναι η εξής: «παράξενο πράγμα η καρδιά. Όσο περισσότερο την σπαταλάς, τόσο περισσότερη έχεις». Επειδή, ωστόσο, κάθε παράσταση δεν είναι παρά μια κατασκευή, η τέχνη του Νανούρη, με αφορμή εδώ το κείμενο του Τολστόι, υπακούει στις διεργασίες εκείνες της σκέψης που απαιτούν από τους θεατές να αγαπούν την ανάγνωση όπως φυσικά και το θέατρο, χαράσσοντας τη δική της πορεία στο χρόνο.

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια