Μίλτος Παντελιάς: «Η νοσταλγία δημιουργεί εικόνες»

Ο ζωγράφος Μίλτος Παντελιάς μίλησε στην εφημερίδα «Αxia News» και μας ξενάγησε στο έργο του όπου απεικονίζει τις διαστρωματώσεις της μνήμης.

236

Μπορεί ένας πίνακας ζωγραφικής να πάει τον θεατή ένα ταξίδι στον χρόνο; Είναι ένα έργο τέχνης ένα «κείμενο» με πολλαπλές αναγνώσεις;
Τα έργα που παρουσιάζει ο Μίλτος Παντελιάς με θέμα τις διαδρομές της μνήμης (Τελευταία τέτοια δουλειά ήταν αυτά που παρουσίασε στην έκθεση «Πτυχώσεις της μνήμης», που έλαβε χώρα στην γκαλερί Ευριπίδη,) δείχνουν ότι μπορεί.

Συνέντευξη στην Ειρήνη Πιτσόλη

Ο καταξιωμένος ζωγράφος, που τα έργα του με έναν αινιγματικό τρόπο μας ερεθίζουν να κάνουμε έναν εσωτερικό διάλογο με τον εαυτό μας,   μας ξεναγεί στις «εμμονές» της μνήμης του.

– Μιλήστε μας για τα έργα που παρουσιάσατε στην έκθεση «Πτυχώσεις μνήμης».

– Παρουσιάστηκαν 33 έργα, με τα οποία κλείνει ο κύκλος των
«Παλίμψηστων», των «Πτυχώσεων» και της «Μνήμης». Λέω κλείνει γιατί με αυτά τα έργα ολοκληρώνεται αυτή η θεματογραφία και ανοίγει ο κύκλος για την επόμενη ενότητα, που έχει αρχίσει να με απασχολεί.

– Στα έργα σας παρατηρούμε μια συνέχεια στην έρευνα του παλίμψηστου της μνήμης, που πραγματώνεται μέσα από την δική σας τεχνική. Τι σας έχει επηρεάσει σε αυτό το ταξίδι στον χρόνο;

– Το θέμα των πτυχώσεων το εμπνεύστηκα από το ομώνυμο βιβλίο του Γάλλου φιλοσόφου Ζιλ Ντελέζ, ο οποίος αντιμετωπίζει τις πτυχώσεις με μία ευρύτητα. Στα παλίμψηστα έχουμε δύο διαφορετικά κείμενα γραμμένα στην ίδια περγαμηνή, το παλιό κείμενο άφηνε πάντα τα σημάδια του, γεγονός που μου δημιούργησε την ιδέα ότι έχουμε δύο διαφορετικές γραφές που συναντώνται στο ίδιο χαρτί αλλά έχουν διαφορετική αισθητική και γράφηκαν σε διαφορετική χρονική στιγμή. Αυτό με ενέπνευσε. Ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο μία «καταγραφή» σβήνεται για να γραφεί πάνω της κάτι άλλο. Όμως δεν καταφέρνει αυτό το καινούργιο να σβήσει τελείως το παλιό, δημιουργεί μία καινούργια αισθητική, που έχει να κάνει με το χρόνο.
Αυτό προσπάθησα να απεικονίσω στα έργα μου, τις διαστρωματώσεις της εικόνας και της μνήμης.

– Θεωρείτε ότι υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στο παλιό που σβήνεται και στο καινούργιο που γράφεται; Επηρεάζουν το ένα το άλλο;

– Αυτό εκφράζει την ιδέα του παλίμψηστου. Η καινούργια εγγραφή γίνεται με το νέο υλικό πάνω στην παλιά, και δημιουργείται ένα αίνιγμα σε σχέση με το πότε έγινε ακριβώς συντελέστηκε η νέα αυτή αποτύπωση.

– Η μνήμη έχει εμμονή;

– Η εμμονή της μνήμης, με τον τρόπο που εκφράζεται στο έργο μου κάθε φορά, αποτελεί ένα κομμάτι της ίδιας μου της δουλειάς.

– Ο Ερνέστο Σάμπατο στο βιβλίο «Το τούνελ» χαρακτηρίζει τη μνήμη «ρυπαρό μουσείο της ντροπής», αναφερόμενος στα σκληρά και κυνικά πρόσωπα και πράγματα που έχουμε γνωρίσει και βιώσει. Πώς αντιμετωπίζετε εσείς αυτές τις μνήμες στο έργο και στη ζωή σας;

– Έχω μία τελείως διαφορετική αίσθηση πάνω σε αυτό. Ένα κομμάτι της οικογένειά μου ήταν πρόσφυγες από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας. Είχαν έρθει στην Ελλάδα διωγμένοι. Όταν, λοιπόν, τους ρωτούσα για τις μνήμες τους, έβλεπα ότι δεν τις αντιμετωπίζουν έτσι. Προσπαθούσαν παρότι είχαν ζήσει άσχημες στιγμές να γλυκάνουν τις γωνίες, να κρατήσουν τα καλά στοιχεία, είχαν συγχωρήσει πάρα πολλά πράγματα και κρατούσαν μόνο τα καλά. Έτσι κατάλαβα ότι η μνήμη επιλέγει να κρατήσει τα αισιόδοξα σημεία της ζωής για να μπορέσουμε να κάνουμε το επόμενο βήμα προς τα εμπρός.

– Η νοσταλγία, η «κόρη του χρόνου και της μνήμης», τι θέση έχει στο έργο σας;

– Η νοσταλγία δημιουργεί εικόνες. Χρησιμοποιώ ένα είδος αισθητικής καλλιγραφίας που παραπέμπει σε ασημική γραφή, που δεν μπορούμε να την διαβάσουμε, αλλά εκφράζεται με τις εικόνες που προσλαμβάνει ο καθένας. Ανακαλεί το δικό του «κείμενο» μέσω της αίσθησης, που του προκαλεί η γραφή. Άλλος βλέπει ένα ερωτικό γράμμα, άλλος βλέπει μία διήγηση της γιαγιάς του.

– Η μνήμη δημιουργεί ψευδαισθήσεις; Παραμορφώνει με το πέρασμα των χρόνων τα γεγονότα;

– Ναι. Πιστεύω ότι η μνήμη στρογγυλεύει τα γεγονότα. Αν δύο άνθρωποι θυμηθούν το ίδιο γεγονός μετά από χρόνια, θα παρατηρήσουμε ότι ο καθένας έχει τη δική του ματιά.

– Έχετε μία πολύ ιδιαίτερη τεχνική. Ο ζωγράφος είναι η τεχνική του;

– Υπάρχουν κομμάτια της τέχνης που δείχνουν ότι τους καλλιτέχνες δεν τους ενδιέφερε καθόλου η τεχνική. Για μένα η τεχνική είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι στο έργο μου. Προσπαθώ να την ελέγξω. Αυτό δεν είναι εύκολο. Δημιουργεί μία αγωνία, αλλά όταν το καταφέρνω η ικανοποίηση είναι μεγάλη. Επειδή ξεκίνησα σαν χαράκτης, η λεπτομέρεια και η τεχνική έπαιζαν μεγάλο ρόλο. Αυτό το έχω μεταφέρει και στη ζωγραφική. Προσπαθώ να κατασκευάσω τα πάντα. Σε αυτή την έκθεση έφτιαξα μέχρι και τα πινέλα μου. Δεν είναι καλύτερα από τα αγορασμένα αλλά αυτή η ικανοποίηση είναι που με έσπρωξε να κατασκευάσω τα πάντα.

– Μέσα από το έργο σας επιθυμείτε να δώσετε στον θεατή ερεθίσματα να αναπτύξει έναν εσωτερικό διάλογο;

– Αυτό είναι το ζητούμενο. Μέσω των στοιχείων που ανακαλούμε στη μνήμη, δημιουργείται ένας εσωτερικός διάλογος με τα τωρινά γεγονότα.

– Ζήσατε έντεκα χρόνια στο Παρίσι. Πώς είναι τα πράγματα εκεί σε σχέση με την τέχνη; Μιλήστε μας για την εμπειρία σας αυτή.

– Είναι ένα κομμάτι της ζωής μου, που με έχει επηρεάσει και έχει αφήσει σημάδια στον τρόπο που σκέφτομαι και ενεργώ. Υπάρχει σήμερα ένα μεγάλο μαράζωμα στο χώρο της τέχνης και στο Παρίσι. Αν εξαιρέσουμε τα μουσεία, στις γκαλερί υπάρχει και εκεί κρίση.

– Ποιοι άνθρωποι που γνωρίσατε έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη σας σαν ζωγράφο και άσκησαν σημαντική επιρροή στο έργο σας;

– Είναι πολλοί άνθρωποι. Ο βασικότερος ήταν ο αδερφός της μητέρας μου, ο χαράκτης Φώτης Μαστιχιάδης. Ήταν μέσα στους χαράκτες που έφτιαξαν το πρώτο χαρτονόμισμα στην Ελλάδα, με εξαιρετική τεχνική και τρομακτική υπομονή. Αυτός με μύησε στον κόσμο της λεπτομέρειας. Μου δίδαξε ότι τα έργα πρέπει να τα βλέπουμε και από κοντά και από μακριά, να βλέπουμε το άγγιγμα του καλλιτέχνη.


–  Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στη φωτογραφία και τη ζωγραφική;

– Υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στη φωτογραφία και τη ζωγραφική. Αλληλοεπηρεάστηκαν και τεχνικά στη διάρκεια της ιστορίας. Οι φωτογράφοι πήραν πράγματα από τη ζωγραφική. Και αργότερα οι ζωγράφοι χρησιμοποίησαν τη φωτογραφία. Εγώ χρησιμοποίησα την αίσθηση που αφήνουν σήμερα οι νταγκεροτυπίες που είναι μία παλιά μορφή φωτογραφίας που αλλοιώθηκε από το χρόνο. Η αισθητική λοιπόν που δημιούργησε η αλλοίωση του χρόνου στις νταγκεροτυπίες την χρησιμοποίησα σε ορισμένα κομμάτια της έκθεσης.

– Πείτε μας αν υπάρχει μία αντίδραση σε κάποιο έργο σας που να τη θυμάστε γιατί σας συγκίνησε;

– Έχω έρθει πολλές φορές σε επαφή με πολύ κόσμο μέσα από τις εκθέσεις. Δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που με συγκίνησε. Κρατάω στη μνήμη μου όλες τις αντιδράσεις και τις καλές και τις κακές.

– Η γνώμη του κοινού ή η γνώμη των ειδικών σάς επηρεάζει περισσότερο;

– Ζωγραφίζω κάποιους προβληματισμούς μου και προσπαθώ μέσα από αυτούς να επικοινωνήσω με το κοινό. Η γνώμη του κοινού λοιπόν με ενδιαφέρει αλλά δεν με επηρεάζει. Η γνώμη των ειδικών ούτε με ενδιαφέρει ούτε με επηρεάζει.

– Μιλήστε μας για την εμπειρία που σας άφησε η  συνεργασία σας με τον Κώστα και τη Νάσια Ευριπίδη.

– Το κουράγιο αυτών των ανθρώπων να ξεκινήσουν αυτή την προσπάθεια μέσα στην κρίση είναι αξιοθαύμαστο. Έχουν μεγάλη αγάπη για την τέχνη και γι’ αυτό που κάνουν. Είναι και οι δύο πολύ εγκάρδιοι και αισθάνεσαι ότι είναι κοντά σου χωρίς να επεμβαίνουν. Αυτό, άλλωστε, είναι που θέλει κάθε καλλιτέχνης όταν κάνει μία έκθεση.

– Έχει γεννηθεί στο μυαλό σας το επόμενο θέμα;

– Στην αρχή είπα ότι με αυτή την έκθεση κλείνει ένας κύκλος στη θεματογραφία μου. Ναι, το επόμενο θέμα έχει γεννηθεί είναι οι οικογενειακές μνήμες της προσφυγιάς, αλλά όπως τις εξέλαβα μέσα από τις διηγήσεις τους και όπως έχουν εντυπωθεί μέσα μου.

Who is Who

Γεννήθηκε το 1954 στην Αθήνα.
Σπούδασε χαρακτική και λιθογραφία στην Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts και στην συνέχεια Arts Plastiques στο Πανεπιστήμιο του Paris 8. Έμεινε στο Παρίσι για έντεκα συνεχή χρόνια. Από το 1978 έχει πραγματοποιήσει τριάντα ατομικές εκθέσεις σε Ελλάδα, Γαλλία, Κύπρο, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις και συναντήσεις τέχνης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει φιλοτεχνήσει πλήθος χαρακτικών για συλλεκτικές
εκδόσεις. Έργα του περιλαμβάνονται στις συλλογές Κρατικών και Ιδιωτικών Μουσείων, σε Δημοτικές Πινακοθήκες και Ιδρύματα καθώς και σε πολλές σημαντικές ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
www.miltospantelias.gr

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια