Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος: Ένα δωμάτιο φτιαγμένο από χρυσό στον Αστέρα Βουλιαγμένης

Με μια ξεχωριστή έκθεση, το ιστορικό ξενοδοχείο υποδέχεται τον Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο, έναν από τους πιο σημαντικούς δημιουργούς της νέας γενιάς, με ζηλευτή πορεία στην Ελλάδα και ελπιδοφόρα εξέλιξη στο εξωτερικό. Με αφορμή την έκθεση αυτή ο καλλιτέχνης μίλησε στην εφημερίδα «ΑΞΙΑ»

6774

Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη

Συναντήσαμε τον καλλιτέχνη Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο στα εγκαίνια της έκθεσής του στο lobby του ξενοδοχείου, όπου παρουσιάζεται στο κοινό μια σειρά επιλεγμένων έργων από το «Μεγάλο Χρυσό Δωμάτιο» και από την έκθεση «Τάλως – Απεικονίσεις του Τεχνητού Ανθρώπου». Το «Μεγάλο Χρυσό Δωμάτιο» εκτέθηκε πέρυσι με επιτυχία στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης στην Πλάκα, αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές από κοινό και κριτικούς. Αντίστοιχα, ο «Τάλως» φιλοξενήθηκε μόλις τον Αύγουστο, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 150 χρόνια ζωής του πρώτου μουσείου της χώρας, και μονοπώλησε το ενδιαφέρον των φιλότεχνων το φετινό καλοκαίρι.

Άμεσος, ευγενικός, προσιτός και προσγειωμένος είναι επίθετα που τον χαρακτηρίζουν. Μιλήσαμε μαζί του για την εικαστική ζωή στον τόπο, την παρατεταμένη κρίση και τις επιπτώσεις της στην αγορά τέχνης, δίνοντας μια εντελώς διαφορετική διάσταση απ’ αυτήν που συνήθως ακούμε. Πώς μπορεί ένας καλλιτέχνης να ζει από τη δουλειά του και να συντηρεί, παράλληλα, την οικογένειά του; Μπορεί να κάνει μελλοντικά σχέδια, όταν η αγοραστική δύναμη του φιλότεχνου κοινού στην Ελλάδα ολοένα και λιγοστεύει;

f1-konstantinos-papamixalopoulos-Κωνστνατίνος- Παπαμιχαλόπουλος

Κωνσταντίνε, ποιες είναι οι πηγές της έμπνευσής σου και από ποιους καλλιτέχνες έχεις δεχτεί ερεθίσματα;

– Οι επιρροές μου είναι πάμπολλες και όχι απαραιτήτως ομοειδείς –τουλάχιστον όχι εκ πρώτης όψεως– και δεν περιορίζονται στη λεγόμενη υψηλή τέχνη. Η τέχνη του Βυζαντίου –ιδίως όσον αφορά στις τεχνικές και στο metier– αλλά και η Ανατολική τέχνη εν γένει (από τα περσικά χειρόγραφα έως την ιαπωνική ζωγραφική της οικογενείας-εργαστηρίου Kano και των χαρακτών του ukiyo-e, όπως τους Kuniyoshi, Hokusai κ.ά.) επηρεάζουν όχι μόνον εμένα αλλά και πάμπολλους δημιουργούς τους τελευταίους δύο αιώνες. Η όσμωση και τα αμοιβαία αντιδάνεια μεταξύ Δύσεως και Ανατολής έχουν μια μακρά και εξόχως ενδιαφέρουσα παράδοση και αξιοπρόσεκτη συνέπεια, την οποία παρακολουθώ και έχει αντίκτυπο στο προσωπικό μου έργο.

Μπορεί κανείς να απαριθμήσει επιρροές ανατολικών τεχνών, είτε από κινεζική τέχνη είτε από την επίδραση των Ιαπώνων χαρακτών του ukiyo-e στη γαλλική τέχνη των τελών του 19ου, χωρίς τον Hokusai ή τον Hiroshige δεν θα υπήρχαν μεταξύ άλλων κάποια από τα ωραιότερα έργα του Van Gogh ή τα θαυμάσια γηρατειά του Degas τα οποία μόνο με τα ύστερα χρόνια του Τιτσιάνο μπορούν να συγκριθούν.

«Τα βιντεοπαιχνίδια μού άνοιξαν εκ νέου τα μάτια σε μια λαϊκή μεν (pop) κουλτούρα, η οποία όμως έχει τεράστιο πλούτο, ένα βάθος απροσμέτρητο και μια επιρροή στο συλλογικό ασυνείδητο που ξεπερνά κάθε προηγούμενο»

Επίσης, κεφαλαιώδους σημασίας ήταν και η επιρροή της ιαπωνικής αρχιτεκτονικής στη Δύση με την ανακάλυψη της αυτοκρατορικής επαύλεως Katsura από τον Bruno Taut στις αρχές του 20ού, η οποία ήταν καταλυτική για την κατοπινή ανάδυση των case study houses, π.χ. του Neutra στα ’50s & ’60s ή στα καθ’ ημάς του Νίκου Βαλσαμάκη και των λαμπρών ιδιωτικών κατοικιών της Αναβύσσου (π.χ., οικία Λαναρά κ.α.)

Πιο κοντά, όμως, σε εμάς, πέραν των ιστορικών αναδρομών που οπωσδήποτε επιδρούν ακόμη μην ξεχνάμε πως μεγαλώσαμε με ιαπωνικά anime & manga παιδιόθεν, έστω και μεταγλωττισμένα. Προσωπικά, καίρια επιρροή είχαν τα δύο ταξίδια μου στην Ιαπωνία το 2004 και το 2005. Με έφεραν σε κοντινή επαφή με μια λόγια παράδοση που ήξερα εξ αποστάσεως και κάπως επιπόλαια. Μαζί με τα βιντεοπαιχνίδια μού άλλαξαν τη δουλειά και τη ζωή μου.

Ο Κωνστνατίνος Παπαμιχαλόπουλος με τη Ζέτα Τζιώτη.
Ο Κωνστνατίνος Παπαμιχαλόπουλος με τη Ζέτα Τζιώτη κατά τη διάρκεια της συνέντευξης.

Με ποιον τρόπο επέδρασαν τα βιντεοπαιχνίδια;

– Τα βιντεοπαιχνίδια μού άνοιξαν εκ νέου τα μάτια σε μια λαϊκή μεν (pop) κουλτούρα, η οποία όμως έχει τεράστιο πλούτο, ένα βάθος απροσμέτρητο και μια επιρροή στο συλλογικό ασυνείδητο που ξεπερνά κάθε προηγούμενο. Προσωπικώς, τα θεωρώ μια αλλαγή παραδείγματος (paradigm shift) της οποίας την πλήρη έκταση και το εύρος του αποτυπώματος ακόμη δεν είμαστε αρκούντως ικανοί να αναγνωρίσουμε. Είναι και άλλωστε αυτή η πρώιμη κατάσταση ένας από τους λόγους που ξεκίνησα παράλληλα και τη διδακτορική μου έρευνα στη νέα εικόνα του τεχνητού ανθρώπου, του cyborg, όπως αυτό αναπαρίσταται στη σειρά βιντεοπαιχνιδιών «Deus Ex».

Είναι, παρεμπιπτόντως, ενδιαφέρον το ότι οι εταιρείες-παραγωγοί βιντεοπαιχνιδιών μοιάζουν με μια σύγχρονη εκδοχή βυζαντινών εργαστηρίων, όπου η εκτεταμένη εργασία που απαιτείται κατατέμνεται σε ομάδες με μια τάξη και ιεράρχηση προτεραιοτήτων σίγουρα ανήκουστη στα εικαστικά.

konstantinos-papamixalopoulos-Κωνστνατίνος- Παπαμιχαλόπουλος

Ποια είναι η τεχνοτροπία και τα υλικά που κατεξοχήν χρησιμοποιείς;

– Χρησιμοποιώ κατά κόρον μελάνι, ενίοτε ξηρή χάραξη (ή αλλιώς drypoint ή pointe seche, όπως είναι γνωστή ως τεχνική), αυγοτέμπερα και φύλλο χρυσού. Το Μεγάλο Χρυσό Δωμάτιο το είχα ξεκινήσει σε χαρτί, αλλά εσχάτως δουλεύω σε ξύλο προετοιμασμένο με gesso. Για αυγοτέμπερα ιδίως είναι μια έξοχη βάση. Έχει μια στιλπνή επιφάνεια, λεία σαν τσόφλι αυγού, και είναι τόσο υπέροχο το θέαμά της που αισθάνεται κανείς πως καταστρέφει κάτι το έξοχο όταν τραβήξει την πρώτη γραμμή αφήνοντας το πρώτο σημάδι. Κατόπιν τούτου ο ζωγράφος καλείται να δημιουργήσει, αν όχι κάτι καλύτερο, τότε τουλάχιστον κάτι εφάμιλλο της τελειότητας που διερρήχθη. (π.χ., η τέχνη της χαρακτικής συνδυάζεται με υλικά όπως η αυγοτέμπερα και τα φύλλα χρυσού συνθέτοντας έργα-στολίδι).

Χρησιμοποιώντας σινική μελάνι και χαρτί, επιχειρώ ν’ αποδώσω τον τεχνητό άνθρωπο ως την απόλυτη μηχανή, με στοιχεία του δυτικού πολιτισμού συνυφασμένα με το στοιχείο του μύθου. Παρουσιάζονται, ακόμα, δεκάξι απεικονίσεις φυτών, πολλά εκ των οποίων συναντά κανείς στο περιβάλλον του κήπου του αιθρίου στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

konstantinos-papamixalopoulos-Κωνστνατίνος- Παπαμιχαλόπουλος

Μίλησέ μας για τη συνεργασία σου με την Blender και την έκθεσή σου στον Αστέρα.

– Η Blender Gallery είναι μια γκαλερί από νέους ανθρώπους με όρεξη για δουλειά, είτε αναφερόμαστε στους συντελεστές της, τον διευθυντή της Ιάσωνα Θεοφανίδη και τις συνεργάτιδές του Λεώνη Γαβρία και Μαρία Γούναρη, είτε στους καλλιτέχνες που εκπροσωπούν.

Επίσης, είναι μια γκαλερί η οποία τολμά να στηρίζει έργα τα οποία αφορούν στο σήμερα και καλλιτέχνες των οποίων οι επιρροές βασίζονται στη λόγια σπουδή τους από τη μαθητεία σε σχολές καλών τεχνών της ημεδαπής ή του εξωτερικού, αλλά βασίζονται επίσης και στη σύνδεσή τους με την pop κουλτούρα των comics, των βιντεοπαιχνιδιών, του grafitti και της street art.

Σημαντικό γνώρισμα της Blender Gallery είναι η εξωστρέφειά της και η προσπάθειά της να δημιουργεί συμβάντα και εκτός των στενών περιορισμών των τειχών της γκαλερί.

konstantinos-papamixalopoulos-Κωνστνατίνος- Παπαμιχαλόπουλος

Πάρτε παράδειγμα αυτή την έκθεση στον Αστέρα που είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της Blender Gallery με την Kinari Design και τον James Charles, τον επικεφαλής designer. Είμαι ειλικρινώς ευγνώμων που επελέγη η έκθεσή μου αυτή από την γκαλερί, την Kinari Design, αλλά και από τη διεύθυνση του εν λόγω ξενοδοχείου. Όχι μόνο διότι ο χώρος είναι ένα πραγματικό κόσμημα για τη χώρα, αλλά και διότι η έκθεση προσλαμβάνει και μια άλλη διάσταση: συνδέεται με το κλείσιμο του Αστέρα πριν την ανακαίνιση και την επαναλειτουργία του υπό τη νέα ιδιοκτησία, με μια λαμπρή ιστορία δεκαετιών.

Αυτή η αίσθηση του τέλους ενός μεγάλου κεφαλαίου και η αναμονή της αφετηρίας του καινούργιου που έρχεται, είναι εξόχως ενδιαφέρουσα. Είμαι ευτυχής που είμαι πλέον μέρος αυτής της ιστορίας.

«Λόγω κρίσεως θα εξαφανιστούν πολλοί καλλιτέχνες και ούτως ειπείν «κατεστημένοι», καθώς τα χρήματα έχουν πλέον άλλη αξία και θα σκεφτεί κανείς πολύ σοβαρά το πού και πώς θα τα επενδύσει – όπως είναι, άλλωστε, και το σωστό»

Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια;

– Πλησιάζει η επικείμενη επανέκδοση του πρώτου μου comics, του πρώτου Ιάπωνα που έχει προ πολλού εξαντληθεί. Επίσης, θα εκδοθεί από την White Island Works ένα παιδικό βιβλίο που έγραψε η σύζυγός μου Άρτεμις Λύδη με σχέδιά μου, καθώς και ο κατάλογος της εκθέσεώς μου των πρώτων σχεδίων και σπουδών του «Τάλω», που διεξήχθη τον Αύγουστο που μας πέρασε στο café του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

Τέλος, πρέπει να βάλω σε μια σειρά το διδακτορικό μου και να ολοκληρώσω σε 2-3 χρόνια τον «Τάλω». Φιλοδοξώ να γίνει μια έκθεση ανάλογη αυτής του Μεγάλου Χρυσού Δωματίου στο Λουτρό των Αέρηδων του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης τον Ιανουάριο του 2015.

Ο Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος με τον Αλέξη Κανιάρη.
Ο Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος με τον Αλέξη Κανιάρη.

Επίτρεψέ μου να σου κάνω και μια προσωπική ερώτηση. Οι καλλιτέχνες συνήθως είναι πιο «αέρινοι» και ρομαντικοί. Εσύ δείχνεις συγκροτημένος, πρακτικός, και φροντίζεις πολύ την οικογένεια και τα παιδιά σου. Πώς καταφέρνεις και συνδυάζεις τόσο επιτυχημένα αυτές τις δύο σου πλευρές;

– Πρωτίστως έχω μια έξοχη σύζυγο. Η υποστήριξή της, ο δυναμισμός της, η μόρφωσή της και κυρίως η οργανωτικότητά της κάνουν τα πάντα να κινούνται με ακρίβεια ωρολογιακού μηχανισμού και στο σπίτι και στο εργαστήριο. Εξάλλου, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να πετύχει τίποτε αξιόλογο στη ζωή του μοναχός του.

Οι άνθρωποι δεν είμαστε νησιά. Σημαίνοντα ρόλο παίζουν στη διαμόρφωσή μας άπειροι παράγοντες: από τη χώρα που ζούμε, τις σπουδές που επιλέξαμε να κάνουμε, τα βιβλία που διαβάζουμε, έως τους συνεργάτες που μας περιστοιχίζουν, τις φιλίες που θα καλλιεργήσουμε και την οικογένεια που δημιουργούμε. Εκτιμώ αφάνταστα τους συνεργάτες μου και θεωρώ πολλαπλώς σημαντική την ύπαρξη κυρίως και την στήριξη της οικογενείας μου.

konstantinos-papamixalopoulos-Κωνστνατίνος- Παπαμιχαλόπουλος

Με ποιον τρόπο πιστεύεις ότι η κρίση έχει επηρεάσει την τέχνη;

– Ποικιλοτρόπως και όχι απαραιτήτως κακώς. Η κρίση κατέδειξε το –ας μου επιτραπεί να πω– γελοίο μιας εγχώριας αλλά και περιέργως περίκλειστης αγοράς, εν πολλοίς ανύπαρκτης, μικρής, δίχως βάθος και προοπτική και στηριζόμενης σε δανεικά, όπως απεδείχθη με την κατάρρευσή της. Λόγω κρίσεως θα εξαφανιστούν πολλοί καλλιτέχνες και ούτως ειπείν «κατεστημένοι», καθώς τα χρήματα έχουν πλέον άλλη αξία και θα σκεφτεί κανείς πολύ σοβαρά το πού και πώς θα τα επενδύσει – όπως είναι, άλλωστε, και το σωστό.

Οι τιμές, άλλωστε, στην ελληνική αγορά ήταν ένα αστείο. Δεν μπορεί να χρειαζόταν να πουλήσει κανείς στην κυριολεξία ένα καλό διαμέρισμα για να αγοράσει έργο κάποιου ομολογουμένως μεγάλου καθηγητή και ακαδημαϊκού, του όποιου όμως η αξία εξανεμιζόταν με το που περνούσες τα σύνορα της χώρας! Ήταν επίσης αδιανόητο κάτι που μου έλεγε συλλέκτης στη συμπρωτεύουσα, το να μπορείς δηλαδή να αγοράσεις χαρακτικό του Baselitz με 600 ευρώ και φοιτητής επί πτυχίω στην Καλών Τεχνών της Θεσσαλονίκης να ζητούσε για δικό του χαρακτικό την ίδια τιμή. Αυτά εκ των πραγμάτων έχουν πλέον εξορθολογιστεί, καθώς τα λεφτά έπαψαν να φυτρώνουν στα δέντρα.

Η κρίση έχει, άλλωστε, και έναν άλλον, ευεργετικό κατά τη γνώμη μου, αντίκτυπο: σου δίνει μια αίσθηση του κατεπείγοντος. Τα πράγματα πρέπει να γίνονται τώρα, πρέπει να γίνονται αποφασιστικά, χωρίς περιττή χρονοτριβή ή φόβο. Επίσης, δεν πρέπει να περιορίζεται κανείς στην εσωτερική αγορά. Σε αυτό πρέπει να έχουμε ως υπόδειγμα το Ισραήλ. Η προκοπή μας έγκειται στο πώς θα δημιουργούμε έργα, προϊόντα και υπηρεσίες τις οποίες δυνητικοί πελάτες εκατομμυρίων στον λοιπό πλανήτη θα θελήσουν να αποκτήσουν και να απολαύσουν. Στον χώρο του design, επί παραδείγματι, αυτό ήδη συμβαίνει. Καιρός είναι να συμβεί και με τα εικαστικά.


 

Who is who

Ο Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με τη Ρένα Παπασπύρου και χαρακτική με τον Μιχάλη Αρφαρά. Διακρίναμε μια γενικότερη διάθεση για μάθηση και έρευνα, καθώς είναι και υποψήφιος διδάκτωρ του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Ο ίδιος ανήκει στη νέα γενιά καλλιτεχνών, που έχει κατακτήσει τα παραδοσιακά μέσα και τα συνδυάζει με μεγάλη ευχέρεια με τις νέες τεχνολογίες. Κάνει ζωγραφική, σχέδιο, χαρακτική, κοσμήματα, κόμικς, εφαρμογές για νέα ψηφιακά μέσα. Γνωρίστε το έργο του στη σελίδα www.kpklik.com.

Κωνσταντίνος-Παπαμιχαλόπουλος-konstantinos-papamixalopoulos

Έργα του Κωνσταντίνου Παπαμιχαλόπουλου βρίσκονται σε συλλογές Ελλάδος και εξωτερικού, όπως π.χ. του Μουσείου Μπενάκη, της Alpha Bank, του Σωτήρη Φέλλιου, της Πινακοθήκης Κουβουτσάκη και σε άλλες, μεγάλες ιδιωτικές συλλογές.

 

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια