Κρήτη: Όταν η φυσική ομορφιά συναντά την παράδοση

Της Ειρήνης Πιτσόλη

909

Κρήτη: ένας προορισμός που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Το μεγαλύτερο νησί του Αιγαίου δεν είναι τυχαία ένας από τους πιο διάσημους τουριστικούς προορισμούς του κόσμου.

Απέραντες ονειρεμένες παραλίες, ενετικές παλιές πόλεις, κάστρα και φοινικοδάση και άγρια φαράγγια, παραδοσιακές συνταγές που δεν έμειναν ποτέ στο χρονοντούλαπο, αλλά σκαρφαλώνουν στην κορυφή της πιο υγιεινής μεσογειακής δίαιτας, ξετρελαίνοντας τους εραστές της γεύσης, είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά της που την κάνουν μοναδική. Οι φιλόξενοι κάτοικοι του νησιού υποδέχονται θερμά τους επισκέπτες όλον τον χρόνο.

Ένα τόσο όμορφο νησί που κρατά πιστά τις παραδόσεις δεν θα μπορούσε να είναι ο ιδανικός προορισμός για εκείνους που το Πάσχα αποφασίζουν ένα λίγο πιο μακρινό ταξίδι.

Την άνοιξη η Κρήτη είναι πιο ήσυχη γεμάτη χρώματα και αρώματα. Προσφέρεται για διαδρομές με απίθανες εναλλαγές τοπίου, για να βιώσουμε την κατανυκτική ατμόσφαιρα, για να γνωρίσουμε τα πασχαλινά κρητικά έθιμα. Καλύπτει όλα τα γούστα, καθώς συνδυάζει παράδοση και κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα.

Έθιμα του Πάσχα σε όλη την Κρήτη

Τα ιδιαίτερα έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας στην Κρήτη είναι πολλά. Όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα δεν ακούν τραγούδια, δεν τραγουδάνε ούτε σφυρίζουν, στα καφενεία δεν παίζουν χαρτιά και με ένα σπαούλι (σπάγκο) κρεμούν τον Φάντη της τράπουλας από το ταβάνι. Τα αγόρια και οι μεγάλοι άντρες όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα κόβουν ξύλα, κυρίως κατσοπρίνια, ασπαλάθους και άλλους θάμνους, και το Μεγάλο Σάββατο φτιάχνουν τη ρεματιά ύψους 3-4 μέτρων και πλάτους 6-8 μέτρων για να κάψουν το ομοίωμα του Ιούδα. Τη Μεγάλη Πέμπτη φτιάχνουν ένα ανθρώπινο ομοίωμα από ξύλα, τον «Ιούδα», τον οποίο περιφέρουν σε όλα τα σπίτια του χωριού και τον χτυπούν και κακίζουν για την αισχρή προδοσία του. Οι γυναίκες δίνουν ό,τι παλαιά ρούχα έχουν για να ντυθεί «ο βρώμος ο Ιούδας», τον οποίο παραγεμίζουν με άχερα. Τα αρνιά για το Πάσχα σφάζονται Μεγάλη Τετάρτη και Μεγάλη Πέμπτη.

Οι ανύπαντρες κοπέλες μαζεύουν από τους κήπους κρίνους, τριαντάφυλλα, άνθη λεμονιάς και άλλα λουλούδια για τον στολισμό του Επιταφίου τη Μεγάλη Πέμπτη. Στην Κρήτη, ειδικά τη Μεγάλη Παρασκευή, υπάρχει το έθιμο ο ιερέας να μνημονεύει εντός της εκκλησίας πριν από την περιφορά του Επιταφίου τα ονόματα όλων των κεκοιμημένων συγχωριανών της κάθε οικογένειας, έστω και πολλές γενεές πίσω. Φυσικά, ο λαός παρακολουθεί τις ιερές ακολουθίες όλης της Μεγάλης Εβδομάδας.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην Κρήτη ο επιτάφιος όλη την νύχτα δεν μένει μόνος, αλλά τον συνοδεύουν, τον ξενυχτάνε οι κάτοικοι του νησιού και κυρίως τα παιδιά.

Το Μεγάλο Σάββατο το ομοίωμα του Ιούδα τοποθετείται πάνω στη ρεματιά με τα ξύλα για τον φόβο των Ιουδαίων, δηλαδή των γειτονικών χωριών που επιδιώκουν να κλάψουν τον Ιούδα. Το βράδυ της Ανάστασης, με το «Χριστός Ανέστη» τα κοπέλια δίνουν (βάζουν) φωτιά στον Ιούδα, ο οποίος καίγεται με τα απαραίτητα μπαλοταρίσματα, ενώ ακόμα και εχθροί εκείνη την ημέρα δίνουν το φιλί της αγάπης στο προαύλιο της εκκλησίας.

Μόλις πει ο παπάς το «Δεύτε λάβετε φως», πολλοί με ένα κερί ή φαναράκι μεταφέρουν το άγιο φως στο σπίτι τους αμίλητοι (μόλις πάρουν το φως και μέχρι να πάνε το σπίτι δεν λένε καμιά λέξη), πιστεύοντας ότι έτσι θα γίνει κάτι καλό στο σπιτικό τους ή ότι έτσι θα φύγουν οι δαίμονες.

Άγιος Νικόλαος, Ελούντα

 Πόλη με ιδιαίτερη γραφικότητα, την οποία οφείλει κυρίως στην όμορφη λίμνη της, η πρωτεύουσα του Νομού Λασιθίου συνδυάζει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που αναζητεί ο τουρίστας τού σήμερα.

Κοσμοπολίτικες παραλίες, ξενοδοχεία όλων των κατηγοριών, εμπορικά καταστήματα, καλό φαγητό σε ταβέρνες και εστιατόρια, αλλά και έντονη νυχτερινή ζωή. Μαζί με την Ελούντα αποτελούν τα πιο πολυσύχναστα σημεία του νομού, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες από όλον τον κόσμο. Τα γύρω βουνά, σε συνδυασμό με τον κόλπο του Μιραμπέλου, δημιουργούν ένα υπέροχο τοπίο. Η λίμνη Βουλισμένη (ουσιαστικά είναι μια μικρή λιμνοθάλασσα που ενώνεται με τη θάλασσα με ένα μικρό κανάλι) δεν είναι μόνο το κύριο αξιοθέατο της πόλης, αλλά και βασικό σημείο συνάντησης ντόπιων και επισκεπτών.

Η Ανάσταση στον  Άγιο Νικόλαο της Κρήτης μένει αξέχαστη σε όποιον έχει την ευκαιρία να βρεθεί και να απολαύσει τη φαντασμαγορία των βεγγαλικών που πέφτουν μέσα στη λίμνη, παράλληλα με το κάψιμο του Ιούδα, σε σχεδία που επιπλέει μέσα σε αυτήν.

Το έθιμο της καύσης του Ιούδα στο νερό τηρείται, εδώ και χρόνια, στον  Άγιο Νικόλαο, προσφέροντας ένα μοναδικό θέαμα για τους κατοίκους αλλά και τους επισκέπτες της πόλης, που συρρέουν στη λίμνη αμέσως μετά την Ανάσταση.

Χανιά

 Μια από τις ομορφότερες πόλεις στην Ελλάδα, ένα ψηφιδωτό πολιτισμού, γεύσεων, ιστορίας, ορεινού και παραθαλάσσιου τοπίου, με τους ανθρώπους της σε πρώτο πλάνο.

Στα ατμοσφαιρικά Χανιά, δύο ιδιαίτεροι προορισμοί με θρησκευτικό ενδιαφέρον για τις ημέρες του Πάσχα είναι το περίφημο σπήλαιο του Αγίου Ιωάννη Ερημίτη και η μονή της Αγίας Τριάδας των Τσαγκαρόλων.

Ο Αϊ-Γιάννης ο Ερημίτης βρίσκεται δίπλα από το χωριό Κολυμβάρι, 23 χιλιόμετρα δυτικά της πόλης των Χανίων, σε έναν πανέμορφο λόφο που αφήνει τον επισκέπτη να ταξιδέψει μέχρι την πόλη των Χανίων στο βάθος. Το Πάσχα έχει μια ξεχωριστή ομορφιά στον Αϊ-Γιάννη τον Ερημίτη, όπου χιλιάδες πιστοί επισκέπτονται τη γραφική σπηλιά για να ζήσουν την κατανυκτική ατμόσφαιρα που κορυφώνεται το βράδυ της Ανάστασης.

Η Μονή Αγίας Τριάδας, ή Μονή Τζαγκαρόλων όπως επίσης είναι γνωστή, είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια που θα δείτε στην Κρήτη.

Η Μονή Αγίας Τριάδας βρίσκεται στη χερσόνησο Ακρωτήρι, στα βόρεια του Νομού Χανίων. Το μοναστήρι των Τζαγκαρόλων απέχει 15 χιλιόμετρα από τα Χανιά και βρίσκεται πολύ κοντά στο αεροδρόμιο Χανίων. Ξεχωρίζει για την πρόσοψή της με τους κίονες δωρικού ρυθμού, αλλά και τα στοιχεία αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής, που μας υπενθυμίζουν ότι το μοναστήρι χτίστηκε από τους Κρητικούς μοναχούς Ιερεμία και Λαυρέντιο από τη βενετσιάνικη ορθόδοξη οικογένεια των Τζαγκαρόλων. Οι λειτουργίες του Πάσχα είναι ιδιαίτερα κατανυκτικές στη μονή.

Τη Μεγάλη Παρασκευή στα Χανιά θα γίνετε ένα με τους ντόπιους, χαζεύοντας ανάμεσα στους πάγκους στα παραδοσιακά παζάρια των Βουκολίων και της Κισσάμου. Στη συνέχεια παρακολουθήστε την περιφορά του Επιταφίου, στην εκκλησία της Παναγίας της Τριμάρτυρης, της Μητρόπολης των Χανίων. Την Κυριακή του Πάσχα παρακολουθήστε το τελετουργικό της ωμοπλατοσκοπίας στις ορεινές περιοχές. Οι βοσκοί πιστεύουν πως το πασχαλινό αρνί έχει προφητικές δυνάμεις και προφητεύουν το μέλλον διαβάζοντας τις πλάτες του.

Σε μια πλαγιά του Κισσάμου και μόλις λίγα χιλιόμετρα από τα Χανιά βρίσκεται ένα μικρό χωριουδάκι που κλέβει τις εντυπώσεις ντόπιων και ξένων, αφού μοιάζει παραμυθένιο. Σκηνικό βγαλμένο από άλλη εποχή, στη Μηλιά όλα είναι πέτρινα με λεπτομέρειες ξύλου, ενώ ο οικισμός δημιουργήθηκε στη θέση του παλαιότερου χωριού, με τις 13 κατοικίες να αναπαλαιώθηκαν με βάση τα παραδοσιακά πρότυπα. Ο επισκέπτης δεν θα συναντήσει ούτε αυτοκίνητα αλλά ούτε και ηλεκτρικό, ενώ του δίνεται η ευκαιρία να ενσωματωθεί πλήρως στη φύση και να απολαύσει το τοπίο και τις γύρω ομορφιές.

Ρέθυμνο

Πάσχα με αέρα βενετσιάνικο για όσους επιλέξουν το Ρέθυμνο. Διώροφα αρχοντικά βαμμένα σε έντονα χρώματα και παλαιοχριστιανικές εκκλησίες μυρίζουν αγιόκλημα και μποκαμβίλια. Οι συναυλίες κλασικής μουσικής και οι βυζαντινές ψαλμωδίες δίνουν ιδιαίτερο τόνο στο πασχαλινό κλίμα της πόλης.

Τη Μεγάλη Παρασκευή, στην πλατεία των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων συναντιούνται όλοι οι επιτάφιοι της πόλης. Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, στο χωριό Σπήλι, το κάψιμο του Ιούδα καταλήγει σε ένα μικρό γλέντι με άφθονο φαγητό, που ψήνεται πάνω στα κάρβουνα της φωτιάς, ενώ καλλιτέχνες του χωριού παίζουν κρητική λύρα και το κρασί ρέει άφθονο μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Ανήμερα του Πάσχα μην παραλείψετε να επισκεφθείτε το Φαράγγι του Αγίου Γεωργίου, για να απολαύσετε την άνοιξη στην πιο όμορφη εκδοχή της, σε ένα τοπίο με τρεχούμενα νερά, υπεραιωνόβια πλατάνια και σπάνια άγρια λουλούδια. Στα τοπικά ταβερνάκια θα απολαύσετε εξαιρετικό φαγητό.

Η χρυσή πέτρινη εκκλησία του μοναστηριού στο Αρκάδι κοντά στο Ρέθυμνο αξίζει μια επίσκεψη για τα ενετικά γλυπτά του και το μοναδικό καμπαναριό. Η Μονή Αρκαδίου συμβολίζει ακόμα την ιστορία του αγώνα της Κρήτης για την ανεξαρτησία.

Τα Ανώγεια, το πιο γνωστό χωριό του Ρεθύμνου, σκαρφαλωμένα στις πλαγιές του Ψηλορείτη, έχουν έναν δικό τους χαρακτήρα. Η μουσική, η λαϊκή τέχνη και η παράδοση είναι τα στοιχεία εκείνα που μένουν αναλλοίωτα στον χρόνο, αφού οι κάτοικοι των Ανωγείων τα κρατούν ζωντανά από γενιά σε γενιά.

Στα Ανώγεια το αρνί την Κυριακή του Πάσχα δεν ψήνεται στη σούβλα, αλλά με έναν άλλον τρόπο: οφτό ή αντικριστό. Είναι ένας τοπικός παραδοσιακός τρόπος ψησίματος που δεν υπάρχει πουθενά αλλού.

 Ηράκλειο

 Το πάντα γεμάτο ζωή και κίνηση Ηράκλειο είναι και το Πάσχα ένας ιδανικός προορισμός για όσους δεν επιθυμούν να αρνηθούν την ατμόσφαιρα της πόλης.

Εάν επιλέξετε το Ηράκλειο, τη Μεγάλη Παρασκευή δώστε ραντεβού στο κεντρικό σταυροδρόμι της πόλης: στο «μεϊντάνι». Εκεί συναντιούνται οι επιτάφιοι τριών εκκλησιών: του Αγ. Μηνά, του Αγ. Τίτου και του Αγ. Δημητρίου. Οι ιερείς ψάλλουν δεήσεις υπέρ της πόλης με τη συνοδεία της φιλαρμονικής του δήμου και το άρωμα του ροδόνερου ξεχύνεται στους δρόμους. Τη Μεγάλη Παρασκευή επίσης οι νεαρές Ηρακλειώτισσες γυρνούν στους δρόμους των γύρω χωριών και ψάλλουν το μοιρολόι της Παναγιάς κρατώντας έναν σταυρό με στεφάνι.

Στο Ηράκλειο τηρείται το έθιμο της φουνάρας, όπως σε πολλά μέρη της Κρήτης: Πριν την Ανάσταση (κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής) όλα τα παιδιά του χωριού μαζεύουν ξύλα και τα αφήνουν στο προαύλιο της εκκλησίας. Την παραμονή της Ανάστασης σχηματίζουν ένα μεγάλο σωρό από τα ξύλα (τη λεγόμενη φουνάρα = η μεγάλη φωτιά ή φλόγα, προφανώς από το φως, φωτιά) και στην κορυφή έχουν ένα σκιάχτρο που υποτίθεται ότι είναι ο Ιούδας, και την ώρα που ο παπάς λέει το «Χριστός Ανέστη» βάζουν φωτιά και καίνε τον Ιούδα. Η καμπάνα του χωριού χτυπά ασταμάτητα και ενίοτε πέφτουν πυροβολισμοί (μπαλωθιές).

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια