Θες να ξεκινήσεις να διαβάζεις Φιλοσοφία και δεν ξέρεις πώς; Μην πελαγώνεις…

του Ιάσονα Κουτούφαρη-Μαλανδρίνου

1499

Η Φιλοσοφία είναι βαρύ πράγμα – και ταυτόχρονα αστείο. Λέμε ότι οι φιλόσοφοι πετούν στα σύννεφα, όμως την ίδια στιγμή τους κοιτάζουμε με δέος. Τι κάνει λοιπόν ένας φιλόσοφος; Απλώς σκέπτεται λίγο παραπάνω. Όχι γιατί είναι πιο έξυπνο
ς (αν και λίγη ευφυΐα χρειάζεται…), αλλά επειδή κοντοστέκεται σε καταστάσεις που οι άλλοι προσπερνούν κι ωστόσο, έχουν την πιο μεγάλη σημασία. Και συμβαίνει συχνά ο φιλόσοφος να υβρίζεται στην αρχή και να δοξάζεται στο τέλος.

Δεν μπορεί ο καθένας να φιλοσοφήσει. Ο καθένας όμως μπορεί (και πρέπει) να σκέπτεται. Και σκέψη τη σκέψη, ποτέ δεν ξέρεις πού θα φτάσεις… Το ερώτημα είναι: από πού να ξεκινήσεις;Young Man With Book Standing Outdoor With Lake On Background Sum

                           Δέκα προτάσεις για τους αρχάριους της φιλοσοφίας:

  1. ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Ηθική, Εκδόσεις Εξάντας, 1991.

Στην επιστολή του προς τον Μενοικέα, ο Επίκουρος έγραφε ότι ποτέ δεν είναι πολύ νωρίς ή πολύ αργά για να φιλοσοφήσει κανείς. Εν τούτοις, κάποιοι τον θεώρησαν εχθρό της ίδιας της φιλοσοφίας και το επίθετο “επικούρειος” έφτασε να μην έχει καμία σχέση με το περιεχόμενο της διδασκαλίας του. Η συμπύκνωση των θέσεών του, η λεγόμενη Τετραφάρμακος, ίσως δείχνει το γιατί: Ἄφοβον ὁ θεός, ἀνύποπτον ὁ θάνατος καὶ τἀγαθόν μὲν εὔκτητον, τὸ δὲ δεινὸν εὐκαρτέρητον (Ο θεός δεν είναι για φόβο, τον θάνατο δεν τον νοιώθουμε, το αγαθό εύκολα αποκτάται, το κακό εύκολα αντέχεται).

 

  1. Bertrand RUSSELL, Κείμενα για τη θρησκεία, Εκδόσεις Scripta, 2006.

Άθεοι στην εξουσία, Μουσουλμάνοι στα σύνορα: η Εκκλησία καυτηριάζει διαρκώς την κατάπτωση του έθνους μας. Αλλά, τι σημαίνει αθεϊσμός; Πόσο απειλητικό είναι το Ισλάμ ως διδασκαλία; Γιατί νοιαζόμαστε για την θρησκεία του γείτονά μας ή του υπουργικού συμβουλίου; Πώς μπορούμε να φιλοσοφήσουμε για το θρησκευτικό φαινόμενο; Νύξεις και απαντήσεις από τον σημαντικότερο Άγγλο αναλυτικό φιλόσοφο.Bertrand Russell, 1951

 

  1. ΦΩΤΙΟΣ, Ο Ηγεμών, Εκδόσεις Αρμός, 2007.

Ο Κατακουζηνός μάς κάνει ακόμη να γελάμε (στην ν-οστή επανάληψη του Κωνσταντίνου και Ελένης). Το Βυζάντιο όμως δεν είναι μόνο θεολογία και αποχετεύσεις! Σε διαρκή διάλογο με την αρχαία φιλοσοφία και την Αγία Γραφή, η Επιστολή του Πατριάρχου Φωτίου προς τον Βούλγαρο ηγεμόνα Μιχαήλ θίγει καίρια ζητήματα πολιτικής και κοινωνικής δράσης μέσα  από σύντομες παραινέσεις. Είναι ο Φώτιος, όπως διερωτάται ο Χ. Γιανναράς στο προλόγισμά του, “το ελληνικό αντίδοτο στις αμείλικτα χρησιμοθηρικές συνταγές του Μακιαβέλι για την πολιτική και την εξουσία”; Την απάντηση θα την δώσετε εσείς.

 

  1. Λέων ΤΟΛΣΤΟΪ, Πόλεμος και Ειρήνη, Δ΄ τόμος, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος, 2011.

Φημισμένος ο συγγραφέας, γνωστό το έργο, λίγοι οι αναγνώστες. Μην φοβάστε: ακόμη κι αν δεν έχετε διαβάσει από την αρχή αυτήν την τοιχογραφία της ρωσικής κοινωνίας την εποχή των ναπολεόντειων πολέμων, το δεύτερος μέρος του Επιλόγου διατηρεί την αυτοτέλειά του. Μέσα από μία συγκλονιστικά εναργή, σύντομη και περιεκτική κριτική της ιστορικής, κοινωνιολογικής και νομικής σκέψης, ο πατριάρχης της ρωσικής λογοτεχνίας μάς εισάγει με τον καλύτερο τρόπο στο αιώνιο φιλοσοφικό πρόβλημα της αναγκαιότητας και της ελευθερίας.

  1. Χένρυ Νταίηβιντ ΘΟΡΩ, Πολιτική Ανυπακοή, Εκδόσεις Ερατώ, 2009.

Ο Θορώ έγραφε: “Εάν χίλιοι εφέτος δεν πλήρωναν τον φόρο τους, αυτό δεν θα ήταν ένα βάρβαρο και αιματηρό μέτρο, όπως εάν τον πλήρωναν… Αυτός είναι τελικά και ο ορισμός της ειρηνικής επανάστασης, εάν μπορεί ποτέ να γίνει”. Και συμπλήρωνε: “Οι νομοθέτες μας … δεν διαθέτουν πνεύμα ούτε ταλέντο για ταπεινά, συγκριτικά, ζητήματα φορολογίας και οικονομικών, εμπορίου, βιοτεχνίας και γεωργίας. Εάν γίνουμε έρμαια της φλύαρης λογικής αυτών που νομοθετούν προς καθοδήγησή μας στο Κογκρέσο, αυτών που δεν διορθώνονται ούτε από τις πρόσφατες εμπειρίες και τις δυναμικές διαμαρτυρίες του λαού, η Αμερική δεν θα διατηρήσει για πολύ την θέση της ανάμεσα στα έθνη”. Αντικαταστήστε τις λέξεις “Κογκρέσο” και “Αμερική” με τις λέξεις “Θεσμοί” και “Ευρωπαϊκή Ένωση”: αμέσως θα ξεχάσετε ότι αυτό το έργο γράφτηκε το 1849. Πραγματολογικά καίριο και υφολογικά άμεσο, αυτό το εγχειρίδιο είναι απαραίτητο σε όποιον θέλει να είναι καλός πολίτης, αλλά κακός υπήκοος.

 

  1. Κarl MARX, Εγκώμιο του Εγκλήματος, Εκδόσεις Άγρα, 2011.

Ποιος δεν θέλει να μειωθεί η εγκληματικότητα και να διωχθούν οι παραβάτες του νόμου; Μάλλον κανείς, πέρα φυσικά από τους ίδιους τους εγκληματίες και … την οικονομική μεγέθυνση! Μέρος των Θεωριών για την Υπεραξία, αυτό το μικροσκοπικό δοκίμιο συνδυάζει ειρωνεία και βάθος για όλους εκείνους που δεν έχουν χρόνο να ξεκινήσουν ό,τι ο μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος δεν είχε χρόνο να τελειώσει.

 

  1. Κορνήλιος ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ, Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μάς σήμερα, Εκδόσεις Ύψιλον, 1999.

Το καλοκαίρι του 2011 ο κόσμος ξεχύθηκε στις πλατείες ζητώντας, μεταξύ άλλων, “πραγματική δημοκρατία”. Τι ονομάζουμε δημοκρατία; Πότε και πώς εκφράζεται ο λαός σε μία δημοκρατία; Όποια δ28112-kastoriadisημοκρατία έχει το όνομα έχει και την χάρη; Είναι νοητή μία “αντιπροσωπευτική” δημοκρατία; Μπορεί το αθηναϊκό πολίτευμα των κλασσικών χρόνων να αποτελέσει ένα πρότυπο για το σήμερα; Και, τέλος, πώς σχετίζεται η δημοκρατία με την φιλοσοφία; Ακόμη κι αν διαφωνήσετε με τις απαντήσεις του Έλληνα στοχαστή, και μόνο η εύληπτη διατύπωση αυτών των καίριων ερωτημάτων θα σας αποζημιώσει.

 

  1. ΕΡΑΣΜΟΣ, Μωρίας Εγκώμιον, μετάφραση Στρατή Τσίρκα, Εκδόσεις Ηριδανός, 1970.

“Ύστερα έρχονται οι φιλόσοφοι… Πόσο γλυκά παραλογίζονται να χτίζουν κόσμους αναρίθμητους, … να εξηγούν όλα τ’ ανεξήγητα πράματα, χωρίς ν’ αμφιβάλλουν ποτέ για το παραμικρό, σα να ‘ταν μπιστικοί της Φύσης όταν έχτιζε τον κόσμο ή κατευθείαν σταλμένοι απ’ το συμβούλιο των θεών!”: η Μωρία μιλά και περιγελά όλους εκείνους που γεύονται τους καρπούς της, χωρίς να την δοξάζουν. Στ’ αλήθεια, λέει η Μωρία, “ζήτησε ποτέ κανένας να τον γιατρέψουν απ’ την τρέλα ή να τού βάλουν κουκούτσι μυαλό”; Η Τρἐλα εγκωμιάζει τον εαυτό της, κι όσο για τον συγγραφέα θαρρεί πως την επαίνεσε “μα με τρόπο που δεν είναι ολότελα τρελός”.

 

  1. Ζαν-Ζακ ΡΟΥΣΣΩ, Οι Ονειροπολήσεις του Μοναχικού Οδοιπόρου, Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος, 1990.

Οι Ονειροπολήσεις είναι ένα αυτοβιογραφικό έργο, αν και η ακρίβεια των γραφομένων αμφισβητείται. Όπως, όμως, λέει ο μοναχικός οδοιπόρος: “Το να ψεύδεσαι για το συμφέρον σου είναι απάτη, το να ψεύδεσαι για το συμφέρον κάποιου άλλου είναι δόJean-Jacques-Rousseau-011-960x576λος, το να ψεύδεσαι για να βλάψεις είναι συκοφαντία – το χειρότερο είδος ψευτιάς. Το να ψεύδεσαι χωρίς κέρδος ή βλάβη δική σου ή κάποιου άλλου δεν είναι ψευτιά: είναι φαντασία”. Ένα είναι σίγουρο: η ανάγνωση αυτού του βιβλίου χρειάζεται να είναι το ίδιο μοναχική με τους περιπάτους του συγγραφέα του, και τα οφέλη της θα είναι αυστηρώς προσωπικά.

 

  1. ΛΑΟ ΤΣΟΥ, Τάο Τε Κινγκ, Εκδόσεις Ερμής, 1995.

Τα όρια του πολιτισμού μας είναι τα όρια της φιλοσοφίας μας. Ας μην νομίσουμε πάντως ότι είμαστε μόνοι μας στον κόσμο. Επειδή ξεχνάμε τους άλλους, αυτοί δεν παύουν να υπάρχουν. Ένα από τα παλιότερα κλασσικά βιβλία της Κίνας και το κυριότερο βιβλίο των ταοϊστών. Ο ορθόδοξος κομφουκισμός και ο ταοϊσμός ήταν οι δύο πόλοι της κινεζικής θρησκείας και φιλοσοφίας – ο πρώτος θα ήταν ανυπόφορα πνιγερός χωρίς τον δεύτερο. Ένα βιβλίο σοφό και λιγόλογο, γεμάτο αποφθέγματα για τους…ανυπόμονους νεοεισαχθέντες στον μαγικό κόσμο της φιλοσοφίας.

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ