Εριέττα Βορδώνη: «Θα ήθελα τα έργα μου να λειτουργούν σαν ξόρκι»

H εικαστικός και γλύπτρια Εριέττα Βορδώνη μας μίλησε για τη νέα της δουλειά, με τίτλο «Περί ευδαιμονίας», η οποία θα εκτεθεί στη Γκαλερί Ευριπίδη

781

Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη – 

Συναντήσαμε την εικαστικό και γλύπτρια Εριέττα Βορδώνη στο κέντρο της Αθήνας, στον εξαιρετικό χώρο της Γκαλερί Ευριπίδη, όπου θα παρουσιάσει την καινούργια της δουλειά με τίτλο «Περί ευδαιμονίας». Η καλλιτέχνις μάς μίλησε για την επιρροή της από τον Επίκουρο, για την εσωτερική της ανάγκη να λειτουργούν τα έργα της σαν ξόρκι, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο πιστεύει ότι ο άνθρωπος οδηγείται στην ευτυχία.

– Εριέττα, αντιδρώντας στην έλλειψη συναισθήματος και αρχών που διακρίνει την εποχή μας, μας παρουσιάζετε την έννοια του ευδαίμονος βίου, επηρεασμένη από τον Επίκουρο, μέσα από τη νέα σας έκθεση στην Γκαλερί Ευριπίδη με τίτλο «Περί ευδαιμονίας». Μιλήστε μας για την επιρροή σας αυτή.

– Βρισκόμαστε σε μια μετέωρη κατάσταση, όπου οι αξίες και οι αρχές έχουν χαθεί. Αναλογιζόμουν, λοιπόν, σε ποια άλλη εποχή στο παρελθόν έχει βρεθεί ο άνθρωπος σε παρόμοια κατάσταση και κατέληξα ότι το ίδιο συνέβαινε και μετά τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου το 323 μ.Χ. Τότε πάλι διήνυαν μια εποχή γενικότερη κρίσης, οικονομικής αλλά και κρίσης αξιών. Ο Μ. Αλέξανδρος έφτασε μέχρι τις Ινδίες πανηγυρικά, αλλά πέθανε νέος, χωρίς απογόνους και διάδοχη κατάσταση. Δεν άφησε διοικητές, και αυτό το ατελείωτο κράτος δεν μπορούσε να σταθεί.

Οι 5 βασιλείς που τον διαδέχτηκαν δεν μπορούσαν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και ο ένας «τραβούσε το χαλάκι του άλλου», πρόβλημα εξουσίας που το αντιμετωπίζουμε και στις μέρες μας. Έτσι, ο τότε γνωστός κόσμος βρισκόταν σε μια χαοτική κατάσταση και μια διαρκή ανασφάλεια. Στη χρονική αυτή στιγμή εμφανίστηκε ο Επίκουρος, ο Έλληνας φιλόσοφος ο οποίος ίδρυσε τη δική του φιλοσοφική σχολή με το όνομα «Ο Κήπος του Επίκουρου», και θεωρείται από τις πιο γνωστές σχολές της ελληνικής φιλοσοφίας. Στον Κήπο αυτόν μετείχαν όλοι ισάξια και χωρίς διακρίσεις. Στρεφόταν σε έναν ηθικολογικό χαρακτήρα της φιλοσοφίας, με στόχο την αναζήτηση των αιτιών της ανθρώπινης δυστυχίας και των εσφαλμένων δοξασιών που την προκαλούν.

«H εικαστική τέχνη γεννήθηκε στη Μεσόγειο. Οι εξαιρετικοί καλλιτέχνες που υπάρχουν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν σαν προϊόν προς εξαγωγή»

Ο Επίκουρος ανέφερε ότι ο ευδαίμων άνθρωπος, δηλαδή ο ευτυχισμένος άνθρωπος, είναι ο τίμιος, ο ηθικός και ο δίκαιος, και είμαι πολύ επηρεασμένη από αυτό. Αυτά τα χαρακτηριστικά εκλείπουν από τον σημερινό κόσμο και αυτό με ταράζει ως καλλιτέχνιδα. Θεωρώ ότι ο σημερινός άνθρωπος έχει χάσει τον άξονά του. Αγανακτώ ως Ελληνίδα με τη σημερινή κατάσταση. Η Ελλάδα ήταν στο φως. Γιατί να είμαστε στην παρακμή; Βιώνοντας την καθημερινότητα αυτή πολύ έντονα, αντιμετωπίζοντας μια κατάσταση που κατρακυλούσε, αντέδρασα με τον τρόπο μου και, επηρεασμένη από τον Επίκουρο, ζωγράφισα συμβολικά αυτόν τον «κήπο».

– Στην πρόσφατη δουλειά σας έχετε αξιοποιήσει την επαλήθευση του ορισμού του Πλάτωνα για την αυθεντική δημιουργία, όπως αναφέρει και η δρ ιστορικός Τέχνης και τεχνοκριτικός κυρία Ντ. Ρογκάν. Ότι, δηλαδή, η αυθεντική δημιουργία δεν πρέπει να αποτελεί μια μίμηση, αλλά να εκφράζει μιαν «Ιδέα». Εσείς στους πίνακές σας εκφράζετε την ιδέα της ευδαιμονίας με σύμβολα. Θα θέλατε να αναφερθείτε πιο συγκεκριμένα σ’ αυτό;

– Αρχικά, θα ήθελα να επισημάνω ότι είναι τιμή μου που προλόγισε η κυρία Ρογκάν τον κατάλογο της έκθεσής μου, η οποία κατάλαβε αμέσως το πνεύμα της ζωγραφικής μου. Αναφέρει ότι τα έργα μου έχουν «υπόσταση ταυτισμένη με την έννοια της υπέρτατης αρμονίας, συνώνυμης της υπέρτατης ευδαιμονίας». Αυτό με συγκλόνισε. Καθώς η πραγματικότητα είναι πολύπλοκη, βαθιά και πολυδιάστατη, η αυθεντική δημιουργία δεν πρέπει και δεν μπορεί να αποτελεί μια μίμηση. Η μίμηση οδηγεί σε κακέκτυπο, είναι λάθος σαν τακτική. Η τέχνη έχει σκοπό να βοηθήσει, να παρακινήσει θετικά.

Παλαιότερα, οι καλλιτέχνες ήταν μάγοι γιατροί και ξόρκιζαν τον φόβο και το κακό. Ζωγράφιζαν με σκοπό θεραπευτικό. Μικρή είχα διαβάσει ότι ο Matisse βίωνε αυτή τη σκέψη και όταν κάποιος αγαπημένος του φίλος αρρώστησε, κρέμασε απέναντι από το κρεβάτι του αρρώστου κάποιο έργο του με σκοπό τη θεραπεία. Όμως, σ’ αυτή την έκφραση πρέπει να δίνεις όλη σου την ενέργεια και την ψυχή. Να είσαι, δηλαδή, «μέσα στο έργο», ώστε να μπορέσεις να το ενεργοποιήσεις, και αυτό να είναι τόσο ζωντανό και δυνατό ώστε το έργο από μόνο του να επικοινωνήσει με το κοινό. Έτσι, το έργο γίνεται πομπός, μιλάει από μόνο του και έχει ενέργεια.

Δεν με ενδιαφέρει η ρεαλιστική απεικόνιση στη ζωγραφική. Γι’ αυτό υπάρχει η φωτογραφία. Με ενδιαφέρει να φτιάξω έναν άλλον κόσμο με ό,τι πηγάζει από τη μνήμη και τη φαντασία μου. Στα έργα μου χρησιμοποιώ σύμβολα. Ο συμβολικός μου κήπος έχει τεράστια λουλούδια και ο άνθρωπος είναι πολύ μικρός. Συνειδητά, ζωγραφίζω τον άνθρωπο μικρό γιατί θέλω να δείξω ότι ο σεβασμός προς την φύση είναι απαιτητός. Η φύση αγκαλιάζει τον άνθρωπο και είναι σαφώς μεγαλύτερη από αυτόν. Ο άνθρωπος αποτελεί μέρος του σύμπαντος και κακώς έχει τη λανθασμένη αντίληψη ότι είναι ο κυρίαρχος. Έτσι, από εσωτερική μου ανάγκη ήθελα τα έργα μου να λειτουργούν σαν ξόρκι, να έχουν φως και αρμονία.

Όταν έχεις εσωτερική αρμονία έχεις και αρμονία με τους συνανθρώπους σου και έτσι οδηγείσαι στην ευτυχία. Το κίνημα του bad painting, που βγάζει επιθετικότητα και οργή, δεν με εκφράζει καθόλου. Αυτό πρέπει να ξεπεραστεί πια και να γίνονται έργα που να παίζουν ρόλο θεραπευτικό. Στους πίνακές μου τα λουλούδια συμβολίζουν την έκρηξη της φύσης, το άλογο την καλή τύχη και το δέντρο τη ζωή.

– Πέρα από τα σύμβολα που χρησιμοποιείτε, μιλήστε μας για την τεχνοτροπία των έργων σας.

– Επειδή πιστεύω ότι διανύουμε μια εποχή που όλα είναι μετέωρα, σε εκκρεμότητα, χρησιμοποιώ plexiglass, «στερεοποιημένο αέρα». Ζωγραφίζω σε δύο επίπεδα, μπρος και πίσω, και έτσι η ζωγραφική γίνεται τρισδιάστατη, αναπνέει στον χώρο. Επιθυμώ να εναρμονίζω και να παντρεύω αντίθετα υλικά. Αυτό αποτελεί και μια ανάγκη της εποχής μας. Κάθε φορά πλάθω το έργο μου με διαφορετικά υλικά.

«Δεν ζει κανείς ευτυχισμένα δίχως φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη, ούτε δίχως την ευτυχία μπορεί κανείς να ζει με φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη. Όταν δεν υπάρχει αυτό, δεν υπάρχει ευτυχισμένη ζωή»

Μου αρέσει να παντρεύω τη σκληρότητα του μέταλλου, την τρυφερότητα του βελούδου, τη μνήμη μιας δαντέλας, τη λάμψη του χρυσού. Το 1997 απέσπασα το μεγάλο βραβείο ζωγραφικής στο Μοntrouge, στο Παρίσι, συναγωνιζόμενη πολλούς σημαντικούς και διακεκριμένους ζωγράφους. Τότε, οι άλλοι καλλιτέχνες με παρότρυναν να συνεχίσω να δουλεύω σε καμβά και αναρωτιόνταν γιατί δουλεύω σε πλέξι. Τώρα, που τα βιώνουμε όλα αυτά πιο έντονα, φαντάζομαι ότι γίνεται αντιληπτό το γιατί είχα κάνει αυτή την επιλογή.

Ζούμε την εποχή της ταχύτητας και του Internet, που μας προκαλεί πολλές ψυχικές δονήσεις. Ο εγκέφαλός μας δεν έχει συνηθίσει έτσι, αλλά πρέπει να συγχρονιστούμε και να εναρμονιστούμε. Πρέπει να εναρμονίσουμε το Instagram και το Facebook με την αγκαλιά και την ψυχική επαφή. Παντρεύω αντίθετα υλικά μ’ αυτή τη σκέψη. Η ζωή έχει αντιθέσεις που πρέπει να τις συνταιριάζουμε και να τις εναρμονίσουμε.

– Η χρωματική παλέτα που χρησιμοποιείτε, καθώς και η ρυθμική κινητικότητα των στοιχείων, δηλώνουν μια εσωτερική αρμονία. Αισθάνεστε ότι διανύετε μια περίοδο της ζωή σας κατά την οποία η καλλιτεχνική σας δραστηριότητα είναι απαλλαγμένη από φόβους και αρνητικές σκέψεις και αυτή η ηρεμία αποτυπώνεται στο plexi;

– Θα απαντήσω όπως απάντησε ο Bonnard όταν τον ρώτησαν αν είναι ευτυχισμένος επειδή χρησιμοποιεί τόσο χαρούμενα χρώματα. Απάντησε πως δεν ήταν, αλλά θέλει να γίνει ευτυχισμένος και γι’ αυτό τα χρησιμοποιεί. Απαντώ και ’γώ το ίδιο με ειλικρίνεια. Τα έργα δημιουργούν εναρμονισμένο χώρο και αφήνουν τον άνθρωπο να εναρμονιστεί και αυτός. Οι άνθρωποι είμαστε μέρος ενός σύμπαντος και πρέπει να δεχτούμε την αρμονική του λειτουργία.

– Πώς αντιλαμβάνεστε και βιώνετε την ωρίμανση στην εξέλιξή σας ως καλλιτέχνιδας;

– Αυτό δεν είναι κάτι που το συλλαμβάνεις ή το διαπιστώνεις. Γίνεται αυτόματα. Η Τέχνη είναι ζωντανή όπως η ζωή, που εξελίσσεται, προχωράει και έχει ροή. Δεν μένεις πίσω, απλώς προκύπτει. Εξάλλου, δεν θεωρώ ότι είμαι πιο ώριμη καλλιτέχνιδα από ό,τι ήμουν το παρελθόν, απλώς είμαι διαφορετική γιατί ακολουθώ το ρεύμα, σύμφωνα με τη ρήση του Ηράκλειτου «πάντα ρει». Ακόμα και ένα παιδί μικρό δεν το θεωρώ ανώριμο αλλά παρθένο, ειλικρινές και ιδιαίτερα δεκτικό. Το πιο καλό είναι να έχουμε τη σοφία του μεγάλου και τη φρεσκάδα και το ξάφνιασμα του παιδιού. Αυτό μας κρατάει πάντα σε εγρήγορση.

– Έχετε εκθέσει σε πολλές γκαλερί στο εξωτερικό. Πιστεύετε ότι στο εξωτερικό η εκπροσώπηση της χώρας μας είναι επαρκής;

– Έχω ζήσει πολλά χρόνια στο εξωτερικό, έχω δουλέψει και εκθέσει. Δυστυχώς, η παρουσία της χώρας μας είναι ανεπαρκής, αν και έχουμε τόσους αξιόλογους Έλληνες ζωγράφους. Το ελληνικό κράτος, οι συλλέκτες, οι πολυεθνικές, οι υγιείς ελληνικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες και λοιποί φορείς δεν φροντίζουν να υποστηρίξουν τους Έλληνες καλλιτέχνες ώστε μπουν στο διεθνές στερέωμα της Τέχνης. Στην Αναγέννηση αν δεν υπήρχε ο Lorenzo de Medici, ο επονομαζόμενος Il Magnifico, γύρω στο 1450 μ.Χ., και οι άλλοι μεγάλοι τραπεζίτες, οι αναγεννησιακοί καλλιτέχνες δεν θα ήταν γνωστοί, αλλά θα… όργωναν χωράφια!

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, οι καλλιτέχνες δεν έχουμε τέτοια υποστήριξη, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις. Οι φορείς που έχουν την υποδομή και την οικονομική δυνατότητα θα πρέπει να αναλογιστούν ότι η εικαστική Τέχνη γεννήθηκε στη Μεσόγειο. Οι εξαιρετικοί καλλιτέχνες που υπάρχουν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν σαν προϊόν προς εξαγωγή. Το αναφέρω έτσι, ίσως λίγο πεζά, αλλά μ’ αυτόν τον τρόπο θα παρουσιάσουμε και θα προωθήσουμε εμπορικά το ελληνικό εικαστικό γίγνεσθαι.

– Μελετάτε φιλοσοφία και ιδιαίτερα τα αρχαία φιλοσοφικά κείμενα και, όπως διαπιστώνουμε, επηρεάζεστε από αυτά στη ζωγραφική σας. Ποια ρήση σάς εκφράζει και θεωρείτε σύγχρονη;

– «Ουκ έστιν ηδέως ζην άνευ του φρονίμως και καλώς και δικαίως (οὐδέ φρονίμως και καλώς και δικαίως) άνευ του ηδέως. Ότω δε τούτο μη υπάρχει εξ ου ζην φρονίμως, και καλώς και δικαίως υπάρχει, ουκ έστι τούτον ηδέως ζην». Αυτή είναι η ρήση που με καθορίζει σαν άνθρωπο και σαν καλλιτέχνιδα. Σημαίνει «Δεν ζει κανείς ευτυχισμένα δίχως φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη, ούτε δίχως την ευτυχία μπορεί κανείς να ζει με φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη. Όταν δεν υπάρχει αυτό δεν υπάρχει ευτυχισμένη ζωή».

Πιστεύω ακράδαντα ότι σαν λαός και σαν άτομα για να βγούμε από αυτή την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε πρέπει να είμαστε τίμιοι, ηθικοί και δίκαιοι με τον εαυτό μας και με τους συνανθρώπους μας. Τη θετική ενέργεια που θα αποπνέουμε θα την δεχόμαστε πάλι πίσω και θα βρούμε την ευτυχία.

– Η έκθεση στην Γκαλερί Ευριπίδη θα διαρκέσει από την 3η Νοεμβρίου ως την 3η Δεκεμβρίου, δηλαδή έναν μήνα. Έχετε κάνει κάποια σχέδια για τις προσεχείς δραστηριότητές σας;

– Θα ήθελα να επικεντρωθώ προς το παρόν σ’ αυτή την έκθεση, στην Γκαλερί Ευριπίδη, που έχω περιβάλει με πολλή θετική ενέργεια, και θα ήθελα να την δεχτεί θετικά και ο κόσμος. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν την Πέμπτη 3 Νοεμβρίου στις 20:00 και θα χαρώ να σας δω εκεί. Στη συνέχεια σκοπεύω να δραστηριοποιηθώ για κάποιον καιρό στο εξωτερικό. Για τις δραστηριότητες αυτές επιθυμώ να μιλήσω μετά την έκθεση αυτή.


Who is who

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Με καθηγητή τον Μόραλη αποφοίτησε με βραβείο από την ΑΣΚΤ και συνέχισε τις σπουδές της με υποτροφία από την ΄Εcole Nationale Supérieure des Beaux-Arts στο Παρίσι, υπό τη διδασκαλία του Κρεμονίνι και του Σεζάρ, ενώ το γαλλικό υπουργείο Πολιτισμού τής έχει παραχωρήσει atelier εφ’ όρου ζωής.

Το 1997 απέσπασε το μεγάλο βραβείο ζωγραφικής στο Μοntrouge στο Παρίσι. Έχει πραγματοποιήσει 29 ατομικές και πολυάριθμες ομαδικές εκθέσεις. Έργα της έχουν εκτεθεί στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Νίκαιας, του Βordeaux και του St. Etienne στη Γαλλία, στο Queens Museum, και στο Νational Art Club της Νέας Υόρκης, στο Βeren Museum of Art and Science, στο Paramus Νew Jersey, στο Εθνικό Μουσείο της Σεούλ. Επίσης, στο Ρalazzo delle Expositione στη Ρώμη, στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης «Otto» στο Μιλάνο, στο Trevi Flash Art Museum του Trevi, στο Strouk Museum στη Βηρυτό, στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης «Moca» της Σαγκάης, στο Ελληνικό Μουσείο της Μελβούρνης, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, στη Γεννάδιο Βιβλιοθήκη, στο Μουσείο Μπενάκη στην Τεχνόπολη στην Αθήνα, στην Πινακοθήκη Πιερίδη στην Αθηναΐδα.

Έργα της ανήκουν στην Εθνική Πινακοθήκη και σε άλλες σημαντικές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η τελευταία της έκθεση, με τίτλο «Αbout felicity» (Περί ευδαιμονίας), φιλοξενείται στην Γκαλερί Ευριπίδη.


Info

Εγκαίνια έκθεσης: Πέμπτη 3 Νοεμβρίου, ώρα 20:00

Διάρκεια έκθεσης: Έως 3 Δεκεμβρίου

Γκαλερί Ευριπίδη (Ηρακλείτου 10 και Σκουφά, Κολωνάκι, 10673, τηλ: 2103615909, φαξ: 2103600620, www.evripides-art.gr, info@evripides-art.gr)

– Ημέρες και ώρες λειτουργίας: Τρίτη-Παρασκευή 11:00-20:30, Σάββατο 11:00-15:00, Κυριακή και Δευτέρα: Κλειστά

 

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια