Γιάννης Σμαραγδής: Μετά τον Όμηρο, ο Καζαντζάκης είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας

Ο χαρισματικός σκηνοθέτης και δημιουργός των επιτυχημένων ταινιών «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι», «El Greco», «Καβάφης», καθώς και μεγάλων παραγωγών, μιλά στην «Α» εφ’ όλης της ύλης με αφορμή τη νέα του ταινία, «Νίκος Καζαντζάκης», η οποία αναμένεται στις αίθουσες το 2017

1284
Ο σκηνοθέτης Νίκος Σμαραγδής αυτή τη φορά σκηνοθετεί τη ζωή και το έργο ενός εκ των σημαντικότερων προσωπικοτήτων της Ελλάδας και όχι μόνο: του Νίκου Καζαντζάκη.

Συνέντευξη στη Ζέτα Τζιώτη

Συναντήσαμε τον κορυφαίο σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή, στα γραφεία της εταιρείας του στο Χαλάνδρι, με την ευκαιρία των γυρισμάτων της νέας του ταινίας. Ο Γιάννης Σμαραγδής, απλός, πράος, χαμογελαστός, μας δέχτηκε εγκάρδια και πολύ φιλόξενα. Μας ανέφερε ότι στο τέλος Σεπτεμβρίου ξεκινούν τα γυρίσματα της νέας του ταινίας, με τίτλο «Νίκος Καζαντζάκης».

Ο χαρισματικός σκηνοθέτης δήλωσε ότι εδώ και αρκετά χρόνια στις ταινίες του ασχολείται με  Έλληνες οι οποίοι, με τον δικό τους τρόπο, κατάφεραν να βοηθήσουν την Ελλάδα να ακουστεί περισσότερο στο εξωτερικό. Στο πρόσφατο παρελθόν θαυμάσαμε δουλειές του, όπως «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι» (2012), «El Greco» –με ρεκόρ εισιτηρίων στην Ελλάδα: 1.200.000 θεατές (2007)– και, πιο παλιά, «Καβάφης» (1996), «Η δε πόλις ελάλησεν» (σειρά ντοκιμαντέρ, 1993) κ.λ.π.

Μετά τους Κωνσταντίνο Καβάφη, Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και Ιωάννη Βαρβάκη, ο Γιάννης Σμαραγδής επιλέγει τη σπουδαία προσωπικότητα του Νίκου Καζαντζάκη, που αναμένεται να κυκλοφορήσει στους κινηματογράφους το 2017. Χρονιά σημαντική για τα ελληνικά γράμματα, καθώς έχει κηρυχθεί από τον υπουργό Πολιτισμού, κ. Μπαλτά, «Έτος Νίκου Καζαντζάκη», για τα 60 χρόνια από τον θάνατό του.

 

– Κύριε Σμαραγδή, πώς καταλήξατε στην επιλογή του Νίκου Καζαντζάκη ως πρωταγωνιστικού προσώπου στη νέα σας ταινία; Είχατε σκεφτεί και άλλες προσωπικότητες;

smaragdis-Γιάννης-Σμαραγδής-Καζαντζάκης
Ο Γιάννης Σμαραγδής.

– Κατά περιόδους, στο ανθρώπινο γένος εμφανίζονται ιδιαίτερα πρόσωπα, ξεχωριστά, τα οποία προσπαθούν να βάλουν σε τάξη το ανθρώπινο γένος μέσα στην αρμονία του σύμπαντος ώστε να απομακρυνθεί από το χάος.

Τρία στοιχεία διαμορφώνουν τη συμπαντική αρμονία: το καλό, το κακό και ο κριτής Θεός. Το καλό και το κακό δίδονται από το Θείο ώστε ο κάθε άνθρωπος με τη βούλησή του να τοποθετηθεί από εδώ ή εκεί, και από αυτό κρίνεται ο καθένας μας.

Ο Αριστοτέλης ανέφερε τον Θεό ως τον «ακίνητο κινητή του σύμπαντος», ή ως τον «ακίνητο κινούντα». Είναι σαφές ότι ανάλογα με το πώς ο άνθρωπος θα διασχίσει το καλό και το κακό, θα κινηθεί η ανθρώπινη ζωή του και γενικότερα ο άνθρωπος ως οντότητα. Η θέση του, λοιπόν, θα καθοριστεί με το πώς θα προχωρήσει ή αν θα κάνει βήματα προς τα πίσω και θα κινηθεί στην περιοχή των κατώτερων ενστίκτων, ή αν θα κινηθεί προς το θετικό, το ανώτερο στοιχείο, ώστε να κλείσει ο κύκλος και η ανθρωπότητα να αναβαθμιστεί. Οι κύκλοι αυτοί διαρκούν περίπου 2.000 έτη ο καθένας.

Θεωρώ ότι, μετά τον Όμηρο, ο Καζαντζάκης είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας και νομίζω ότι το μέλλον θα τον κατατάξει στην περιοχή των φιλοσόφων

Ανάμεσα λοιπόν σ’ αυτούς τους κύκλους εμφανίζονται πρόσωπα τα οποία «δείχνουν», ακριβώς επειδή τους δίδεται περισσότερο φως από τους άλλους. Και αν το ανθρώπινο είδος καταφέρει και τους κατανοήσει, τότε τα βήματα προς τα μπρος θα γίνουν γρηγορότερα. Τέτοια πρόσωπα είναι ο Πυθαγόρας, ο Πλάτωνας –για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό–, και βεβαίως ο Χριστός και άλλοι φυσικά στον υπόλοιπο κόσμο. Ενδιαμέσως, έρχονται και άλλα πρόσωπα που υπογραμμίζουν αυτά που τα μεγάλα πρόσωπα έχουν φέρει ως ανώτερη γνώση, όπως είναι και ο Κρητικός Νίκος Καζαντζάκης.

Θεωρώ ότι, μετά τον Όμηρο, ο Καζαντζάκης είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας και νομίζω ότι το μέλλον θα τον κατατάξει στην περιοχή των φιλοσόφων.

Καθώς συνομιλούμε, μου έρχεται στο μυαλό ένας γκουρού που δεν ζει πια, ο Όσο-Μπαγκουάν Σρι Ραζνίς, ο οποίος είπε ότι ο μελλοντικός άνθρωπος θα είναι ένας Ζορμπάς-Βούδας. Αυτός ο καινούργιος άνθρωπος, που τον είχε χαρακτηρίσει ως «ο Ζορμπάς – ο Βούδας», είναι ικανός να χαίρεται και τις γήινες απολαύσεις του  Έλληνα Ζορμπά, αλλά και τη σιωπηλή γαλήνη ενός Γκωτάμα Βούδα. Αυτός ο γκουρού δεν έγραψε βιβλία, αλλά μετά τον θάνατό του οι μαθητές του εξέδωσαν περισσότερα από 600 βιβλία, μεταφρασμένα σε παραπάνω από 40 γλώσσες.

Ο Στέφανος Ληναίος ως Νίκος Καζαντζάκης σε μεγαλύτερη ηλικία.
Ο Στέφανος Ληναίος ως Νίκος Καζαντζάκης σε μεγαλύτερη ηλικία.

– Έχετε επιλέξει ένα λαμπερό καστ πρωταγωνιστών για τον ρόλο αυτόν. Θέλετε να μας πείτε πώς «βλέπετε» τον χαρισματικό Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο και τον καταξιωμένο Στέφανο Ληναίο σε συνάρτηση με την προσωπικότητα του Καζαντζάκη;

papasphliopoulos-Παπασπηλιόπουλος-Καζαντζάκης
Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος ως Νίκος Καζαντζάκης σε νεαρή ηλικία.

– O Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος είναι ένας νέος ηθοποιός με μια πολύ δυνατή φλόγα και μια έντονη πνευματικότητα. Είναι μια ιδιαίτερη προσωπικότητα, γι’ αυτό επελέγη (από ποιον δεν ξέρω!!!) για τον ρόλο του νέου Καζαντζάκη. Όσο για τον Στέφανο Ληναίο, είναι ένας καταξιωμένος ηθοποιός με εξίσου ιδιαίτερη πνευματικότητα, σοφία και ήθος που είχε και ο Καζαντζάκης στην ώριμή του ηλικία, δηλαδή σοφός, ώριμος και πνευματικός. Θα πρέπει επίσης να τονίσω ότι και οι δύο έχουν χιούμορ, όπως ο Καζαντζάκης. Και ο Παπασπηλιόπουλος και ο Ληναίος έχουν παίξει κωμωδίες. Το χιούμορ υποδηλώνει σαφέστατα μια πνευματικότητα, πράγμα το οποίο ο Καζαντζάκης είχε στον υπέρτατο βαθμό, παρότι λανθασμένα πολλοί άνθρωποι τον θεωρούν έναν πολύ βαρύ άνθρωπο. Θα το διαπιστώσετε στην ταινία.

 

ο Παπασπηλιόπουλος και ο Ληναίος  (οι οποιοι θα υποδυθουν τον καζαντζακη( έχουν παίξει κωμωδίες. Το χιούμορ υποδηλώνει σαφέστατα μια πνευματικότητα, πράγμα το οποίο ο Καζαντζάκης είχε στον υπέρτατο βαθμό

– Πώς αισθάνεστε που το πρωταγωνιστικό πρόσωπο του έργου είναι από την ιδιαίτερη πατρίδα σας; Σε ποια μέρη του νησιού θα γίνουν τα γυρίσματα;

– Τύχη και καλή μοίρα αισθάνομαι για την επιλογή του έργου… Το χρέος μου είναι διπλό, όπως αντιλαμβάνεσθε. Την ταινία την κάνω ως Έλληνας, αλλά κυρίως ως Κρητικός. Άλλωστε, η φιλοσοφική στάση του Καζαντζάκη και η θεώρηση της ζωής γενικότερα αντικατοπτριζόταν σ’ αυτό που ο ίδιος ονόμαζε κριτική ματιά. Αυτή την κριτική ματιά θέλω να υπηρετήσω. Ως εκ τούτου, θα κάνω γυρίσματα από τα Χανιά ως το Ηράκλειο, στη νότια Κρήτη, και από τον Αγ. Νικόλαο ως το Λασίθι.

– Ποιοι άλλοι ηθοποιοί συμμετέχουν;

– Συμμετέχουν πολλοί ηθοποιοί, που θα σας αναφέρω στη συνέχεια, αλλά ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συμμετοχή του Θ. Αθερίδη στην ταινία, που θα παίξει τον ρόλο του Ζορμπά.

Ο Θοδωρής Αθερίδης θα υποδυθεί τον Γιώργη Ζορμπά.
Ο Θοδωρής Αθερίδης θα υποδυθεί τον Γιώργη Ζορμπά.

Υπάρχει μια ιστορία πίσω από αυτή την επιλογή. Πριν από πολλά χρόνια, 25 περίπου, είχα γνωρίσει τον Θοδωρή, που μόλις είχε έρθει από Θεσσαλονίκη, στο σπίτι του ιδιαίτερα στενού μου φίλου, Λάκη Λαζόπουλου. Ο Λάκης είναι πολύ διορατικός άνθρωπος και μου σύστησε να τον δοκιμάσω σε κάποιο ρόλο. Απάντησα στον Αθερίδη ότι θα του προτείνω να παίξει σε κάποια ταινία μου αρκεί να τον ονειρευτώ! Εγώ ονειρεύομαι τους ηθοποιούς, έτσι τους επιλέγω. Και μου είπε ο Θοδωρής με σοβαρότητα ότι θα περιμένει.

Ο Θ. Αθερίδης θα δείτε ότι θα είναι καλύτερος από τον  Άντονι Κουίν, γιατί έχει δύο προσόντα που δεν τα έχει ο Κουίν. Χορεύει και τραγουδάει καταπληκτικά και είναι  Έλλην!

Όταν λοιπόν σκεφτόμουν κάποιον για τον ρόλο του Ζορμπά, κάλεσα τον Αθερίδη, ο οποίος θυμόταν τη στιχομυθία. «Μη μου πεις ότι με ονειρεύτηκες;» μου απήντησε. Ναι! Τον είχα ονειρευτεί 25 χρόνια μετά! Και θα δείτε ότι θα είναι καλύτερος από τον  Άντονι Κουίν, γιατί έχει δύο προσόντα που δεν τα έχει ο Κουίν. Χορεύει και τραγουδάει καταπληκτικά και είναι  Έλλην!

Δεν λέω ότι ο Άντονι Κουίν δεν ήταν πολύ καλός και αναμφισβήτητα προσέφερε πάρα πολλά στη χώρα μας. Φυσικά και ήταν σπουδαίος και ξεχωριστός. Αλλά ο Θοδωρής θα παίξει τον Ζορμπά ως συνομιλητής του Σύμπαντος.

Όσο για την Ελληνοαμερικανίδα Anthoula Katsimatides, θα κάνει ένα σύντομο πέρασμα από την ταινία, υποδυόμενη τη Χρυσούλα Πουαριέ, την καλή μάγισσα. Η Ανθούλα έχει τη γλύκα που έχουν οι  Έλληνες όταν βρεθούν στο εξωτερικό, που είναι πιο ήπιοι, πιο μαλακοί και όχι ανταγωνιστικοί. Τη γλύκα και τη νοσταλγία για τη θεοποιημένη Ελλάδα διέκρινα στα μάτια της Ανθούλας κάθε φορά που την έβλεπα στη Νέα Υόρκη. Την έβλεπα που ενίοτε βούρκωνε όταν μιλούσαμε για την Ελλάδα. Ο ρόλος της Ανθούλας έχει μεγάλη σημασία για την εξέλιξη της ταινίας.

Συνοψίζοντας για το κάστινγκ, ο Στέφανος Ληναίος και ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος θα υποδυθούν τον συγγραφέα σε προχωρημένη και νεαρή ηλικία αντίστοιχα, η σπουδαία και άκρως ερωτική Μαρίνα Καλογήρου (Ελένη Καζαντζάκη), ο Θοδωρής Αθερίδης (Γιώργης Ζορμπάς), ο Νίκος Κορδώνης (Άγγελος Σικελιανός), η αγαπητή Μαρία Σκουλά (μητέρα του συγγραφέα), ο Αργύρης Ξάφης (πατέρας του), η Ζέτα Δούκα (Μελίνα Μερκούρη), ο Πάνος Σκουρολιάκος (καθηγητής Θεολογίας), ο Τάκης Παπαματθαίου (καθηγητής Φυσικής), η  Έρση Μαλικένζου (χαροκαμένη Κρητικιά), η Γιούλικα Σκαφιδά (Εβραία  Ίτκα), η Αμαλία Αρσένη (Εύα Σικελιανού), ο Μιχαήλ Ανδρουλιδάκης (Ελ Γκρέκο), ο Στάθης Ψάλτης (ιερωμένος), ο Νίκος Μαρινάκος (ψυχίατρος) κ.ά.

prwtagwnistes
Ο Νίκος Σμαραγδής ανάμεσα σε μερικούς από τους πρωταγωνιστές της νέας του ταινίας.

– Έχοντας ως γνώμονα παλαιότερες δουλειές σας, οι παραγωγές που επιλέγετε να κάνετε είναι ιδιαίτερα κοστοβόρες και είναι βέβαια δουλειές που μας εκπροσωπούν επάξια στο εξωτερικό. Θα είναι και αυτή η δουλειά σας εξίσου υψηλού κόστους;

– Υποχρεωτικά τα μεγάλα μεγέθη, όπως ο Καζαντζάκης, δεν μπορείς να τα «κάνεις» μικρά. Η ταινία είναι ταινία εποχής και έχει γυρίσματα σε 6 χώρες, άρα εκ των πραγμάτων είναι κοστοβόρα. Τα γυρίσματα θα γίνουν σε Γαλλία, Αυστρία, Γερμανία, Ρωσία, Αίγυπτο και Ελλάδα.

Υποχρεωτικά τα μεγάλα μεγέθη, όπως ο Καζαντζάκης, δεν μπορείς να τα «κάνεις» μικρά. Η ταινία είναι ταινία εποχής και έχει γυρίσματα σε 6 χώρες, άρα εκ των πραγμάτων είναι κοστοβόρα

Αντιλαμβάνομαι ότι αυτόν τον καιρό, που η Ελλάδα δοκιμάζεται και δεν υπάρχουν τα χρήματα, οι δυσκολίες θα είναι μεγάλες. Αλλά όταν μια χώρα σταματήσει τα «μεγάλα», θα μείνει «μικρή». Εμείς δεν πρέπει να σκεφτόμαστε το προσωρινό, γιατί η μέσα ανώτερη Ελλάδα είναι μεγάλη, και αυτή την Ελλάδα θέλω να υπηρετήσω, και γι’ αυτό θα προσπαθήσω να δώσω ένα αισιόδοξο μήνυμα στους συνανθρώπους μας.

Μήνυμα που να λέει ότι, αφού στο παρελθόν υπήρξαν άνθρωποι σαν τον Καζαντζάκη, θα υπάρξουν και αύριο αντίστοιχοι. Αγαπώ και σέβομαι τη χώρα μου και τον λαό μας και θέλω να του θυμίσω ότι οι μεγάλοι λαοί δεν χάνονται. Αλλά για να βγούμε από όλο αυτό θα πρέπει να έχουμε πίστη στον εαυτό μας και να υπηρετούμε το ανώτερο εγώ μας.

Εμπόδια υπάρχουν πάντα. Το ζήτημα είναι όταν θα έρχονται τα εμπόδια πώς θα τα αντιμετωπίσεις. Αποκλείεται να σου χαριστεί ένα δώρο χωρίς εμπόδια. Δεν ισορροπεί το σύμπαν αλλιώς. Ισορροπεί μ’ αυτά τα δύο, όπως ισορροπεί με το καλό και το κακό.

Τα εμπόδια δεν είναι προβλήματα, αλλά διλήμματα!

– Στο εξωτερικό οι παραγωγοί τέτοιου είδους ταινιών θεωρούνται επενδυτές και μπορούν να έχουν κέρδος από μια τέτοια συμμετοχή. Αυτό θα μπορούσε να γίνει στην παραγωγή αυτή;

– Ακριβώς με αυτόν τον τρόπο έχω προσεγγίσει τους Έλληνες της χώρας μας και προς τους Έλληνες του εξωτερικού, προτείνοντάς τους να συμμετέχουν επενδυτικά στην ταινία και όχι χορηγικά. Ζητώ μικρά ποσά από τον καθέναν έναντι ποσοστού από τα κέρδη της ταινίας. Πιστεύω ότι υπάρχουν καλοί Έλληνες που μπορούν να συνεισφέρουν και να έχουμε και το ανάλογο κέρδος.

Πιστεύουμε και ελπίζουμε ότι θα ξεπεράσει τα εισιτήρια του «Ελ Γκρέκο»! Δηλαδή, και θα βοηθήσει κάποιος να γίνει μια τόσο χρήσιμη ταινία για τη χώρα μας, και θα έχει και κέρδη…

Και για να γίνω πιο σαφής, η ταινία έχει προϋπολογισμό 3 εκατ. ευρώ. Αν κάποιος βάλει 3.000 ευρώ, θα πάρει το 0,1% των κερδών, κι αν βάλει 30.000 ευρώ, θα πάρει το αντίστοιχο. Κανένα ποσό δεν είναι ευκαταφρόνητο, αρκεί να υπάρχει θετική διάθεση και αγάπη για τη χώρα μας.

Η διανομή στην Ελλάδα θα γίνει από την Αudiovisual, διακεκριμένη εταιρεία διανομής, και στο εξωτερικό θα συνεργαστούμε και πάλι με γνωστή εταιρεία στο Χόλιγουντ που έχει πάρει για διεθνή διανομή της ταινίας «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι».

Πιστεύουμε και ελπίζουμε ότι θα ξεπεράσει τα εισιτήρια του «Ελ Γκρέκο»! Δηλαδή, και θα βοηθήσει κάποιος να γίνει μια τόσο χρήσιμη ταινία για τη χώρα μας, και θα έχει και κέρδη.

Καλώ όσους το σκέφτονται σοβαρά και έχουν θετική ενέργεια και αγάπη για την πατρίδα μας, να μας στείλουν κάποιο mail στο alexfilm@otenet.gr. Θα δεχτούμε όποιον συνεισφέρει, με μεγάλη χαρά!

 

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια