Αίσθηση απώλειας, αλλά και ελπίδας…

Η νέα έκθεση της Λίλας Παπούλα, με τίτλο «Σ τοίχοι που έκρυβαν το πρόσωπό μας» στην Evripides Art Gallery

288

(…) Γιατί η ποίηση δεν είναι ο τρόπος να μιλήσουμε,

αλλά ο καλύτερος τοίχος να κρύψουμε το πρόσωπό μας.

Μανόλης Αναγνωστάκης [Εκεί…]:

Ένα προσκυνηματικό και συνάμα νοσταλγικό ταξίδι σε ενθυμήματα μιας άλλης εποχής, που αργοσβήνει, παρουσιάζει η Λίλα Παπούλα στη νέα της έκθεσης «Σ τοίχοι που έκρυβαν το πρόσωπό μας», η οποία εγκαινιάζεται την Πέμπτη 9 Νοεμβρίου 2017 στην Evripides Art Gallery και θα διαρκέσει έως τις 9 Δεκεμβρίου 2017.

Ο τίτλος της έκθεσης, εμπνευσμένος από τους στίχους του Μανόλη Αναγνωστάκη, περικλείει την αίσθηση της απώλειας αλλά και της ελπίδας, αντικατοπτρίζοντας μια πραγματικότητα σχεδόν μεταφυσική. Τόποι οικείοι και συνάμα ανοίκειοι, αποτυπώνονται ως σιωπηλοί μάρτυρες μιας αλλοτινής εποχής, αποτελώντας τη συνέχεια της προηγούμενης ενότητας έργων της «Ό,τι απέμεινε».

Στη νέα δουλειά της Λίλας Παπούλα ο θεατής βρίσκεται μπροστά σ’ ένα ιδιότυπο σύμπαν, αποτέλεσμα μιας προσωπικής ενδοσκόπησης, ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα, που ισχυροποιεί τη μνήμη και αφυπνίζει τα συναισθήματα.

X cm

«Από το ’80 φωτογραφίζω τοίχους»

Από τη δεκαετία του ’80 η εικαστικός, με τη διεισδυτικότητα που την διακρίνει, άρχισε να φωτογραφίζει τοίχους ερειπωμένων σπιτιών, με στόχο να κρατήσει ζωντανή την αίσθηση της πρώτης ματιάς. Άδεια δωμάτια, σκουριασμένες σκάλες, φωταγωγοί, ξεχαρβαλωμένα ντουλάπια, μετουσιώθηκαν σε ζωγραφική ως «θραύσματα μιας εσωτερικής τοιχογραφίας».

Όπως η ίδια επισημαίνει: «Από το ’80 φωτογραφίζω τοίχους γκρεμισμένων σπιτιών. Τα τελευταία χρόνια έγιναν ζωγραφική. Στα ίχνη τους πάνω στους τοίχους και σε όσα απέμειναν, σ’ αυτά που έμειναν εκεί, στα ξύλινα ράφια άδειων και ξεχαρβαλωμένων ντουλαπιών ή στις σκουριασμένες μεταλλικές σκάλες τωνφωταγωγών, που χωρίς νόημα στροβιλίζονται στο κενό, είδα κάποια στιγμή να καθρεφτίζονται «κρυμμένα» –όπως γράφει ο Μανώλης Αναγνωστάκης στο ποίημά του Εκεί…– τα πρόσωπα των παιδικών μου χρόνων. Γεννήθηκα και μεγάλωσα σ’ ένα τέτοιο “σπίτι” που δεν υπάρχει πια. … Πάντα με γοήτευε αυτό το εσωτερικό παιχνίδι με τον χρόνο και τον τόπο, ανάμεσα στο άλλοτε, στο τώρα και στο μετά, στο εδώ και στο αλλού, στο μέσα και στο έξω, στο είναι και στο δεν είναι. Έτσι, δουλεύοντας με εικόνες από το παρελθόν αναζητούσα και μερικές φορές ανακάλυπτα καινούριες διαδρομές που με οδηγούσαν στο παρόν. Όπως και τώρα, με τις εικόνες που φέρνω σ’ αυτή την έκθεση, εικόνες φθοράς και νοσταλγίας για κάτι που χάθηκε, δεν είναι νομίζω τον πόνο και την απελπισία που μοιράζομαι, αλλά την εικαστική ματιά μου πάνω σ’ αυτά, γιατί από μόνη της η Τέχνη μπορεί να λειτουργεί επανορθωτικά, ως ανακατασκευή τόσο του πόνου όσο και της απελπισίας, από την απώλεια ως κάλεσμα προς την κατεύθυνση της ζωής και της ελπίδας». Στα έργα της η Λίλα Παπούλα «συμφιλιώνει» την ατελή πραγματικότητα με την εσωτερικότητα του τοπίου αλλά και της ίδιας της ψυχής. Η ανθρώπινη παρουσία, ακόμη κι όταν δεν καταγράφεται ζωγραφικά, υπάρχει πάντα ως υπαινιγμός μέσα στην αφήγηση του έργου της, που αποτυπώνει τη δική της πραγματικότητα.

X cm

 «Θραύσματα μιας εσωτερικής τοιχογραφίας»

 Ο ιστορικός Τέχνης και επιμελητής του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπόλης αναφέρει στον κατάλογο που συνοδεύει την έκθεση: Η συνοχή είναι το στοιχείο εκείνο που χαρακτηρίζει τη δημιουργία της Λίλας Παπούλα, ήδη από την πρώτη ατομική της έκθεση, στην γκαλερί «Νέες Μορφές» το 1987. Στην εποχή της επικράτησης της ηλεκτρονικής εικόνας παραμένει προσηλωμένη στη ζωγραφική και εξελίσσει την τέχνη της με συνέπεια και ποιότητα, ρομαντισμό και πάθος. Σε ευθεία αντιστοιχία με συναισθηματικές και ψυχικές καταστάσεις, επιδιώκει να αποκαλύψει και να μεταγράψει αυτό που βρίσκεται κρυμμένο πίσω από την επιφάνεια, να καταστήσει ορατά ως αποτυπώματα τις ιδέες και τις σκέψεις της, αναζητώντας τα θέματά της στα αποθέματα της μνήμης και των εμπειριών, αλλά και στην επαφή της με την καθημερινότητα. Οι συνθέσεις της, στις οποίες το φανερό συμβιώνει με το ενδόμυχο, αντανακλούν έναν εντελώς προσωπικό τρόπο βίωσης των καταστάσεων, δίνουν την εντύπωση ότι πηγάζουν από το υποσυνείδητο, μεταπλάθουν τα ερεθίσματα σε πλαστικά επεισόδια που, αν και αφίστανται της οπτικής πραγματικότητας, συγχρόνως την εμπεριέχουν. Ανοιχτή σε αναγνώσεις και συμβολικές προεκτάσεις, η τέχνη της Λίλας Παπούλα απευθύνει και απευθύνεται, υπερβαίνει το προφανές, απεικάζει τη ζωτική σχέση της δημιουργού με τον κόσμο, επικαλείται μια βαθύτερη επικοινωνία μέσα στη σιωπή, κατευθύνει στον αναστοχασμό για τον ρόλο και τη δύναμη, τη μυστηριώδη γοητεία και την αμφισημία της εικόνας.

X cm

 «Ημερολογιακές σημειώσεις»

 Η νέα ενότητα έργων της εκκινεί από φωτογραφίες που τράβηξε η ίδια και λειτουργούν, όπως εξομολογείται, ως ένα είδος «ημερολογιακών σημειώσεων», ερεθισμάτων, μνημονικών ανακλήσεων, ρητών και υπαινικτικών διατυπώσεων. Τόποι οικείοι και συνάμα ανοίκειοι. Απόηχοι και σπαράγματα μιας αλλοτινής ζωής που πέρασε και χάθηκε. Τμήματα ερημωμένων και ακατοίκητων σπιτιών που αντέχουν και αντιστέκονται, απογυμνωμένα και πληγωμένα, χορταριασμένα και μετέωρα στο παράλογο αστικό τοπίο μιας πόλης άξενης και εχθρικής, εκτεθειμένης σε μια άτυπη πολιορκία, έναν ακήρυχτο πόλεμο. Τοίχοι φαγωμένοι με ξεθωριασμένα συνθήματα και αφίσες, γκρεμίσματα, συνυπάρξεις εσωτερικών και εξωτερικών χώρων, σκάλες που στέκονται στο κενό, εικόνες μέσα σε εικόνες ως αντικατοπτρισμοί μιας πραγματικότητας σχεδόν μεταφυσικής, φέρουν τα σημάδια του παρελθόντος και του παρόντος, «αφηγούνται», χαμηλόφωνα χωρίς μελοδραματισμούς και συναισθηματικές εξάρσεις, μικρές ιστορίες, ανείπωτες και μυστικές, για τη ζωή, την απώλεια και τον θάνατο, για όνειρα, χαμένες φωνές και ακυρωμένες ελπίδες.

X cm

 Ευκρινής η χρωματική απόδοση

 Η ιδιαίτερη ευαισθησία του χρώματος, η αποσπασματικότητα, το προσεγμένο σχέδιο, η ισόρροπη σύνθεση, η στέρεη αρχιτεκτονική δομή, η αίσθηση του χώρου και η προοπτική απόδοσή του, η προσεκτικά υπολογισμένη σκηνοθεσία, επιλογή και οργάνωση του πρωτογενούς υλικού, συντείνουν αποφασιστικά στο τελικό αποτέλεσμα και την αλήθεια των θεμάτων που φορτίζονται από την εμφατική σημασία που τους αποδίδει η ζωγράφος και τον τρόπο με τον οποίο τα επεξεργάζεται, με την εκφραστικότητά τους να μεγιστοποιείται από τις αμιγείς εικαστικές αξίες. Τα θέματα διαγράφονται με ευκρίνεια, η χρωματική απόδοσή τους γίνεται λιτή και ατμοσφαιρική. Ψυχροί και θερμοί τόνοι δουλεύονται με επιμέλεια και επιδεξιότητα: πλούσια σε ποιότητες μπλε, γαλάζια και πράσινα, υπόλευκα, λευκά και γκρίζα, ώχρες, πορτοκαλί, ροζ και κίτρινα, χρησιμοποιούνται σ’ ένα συνεχές παιχνίδι εναλλαγών, ενώ, πολλές φορές, κυριαρχεί μια μονοχρωματική αντίληψη, και άλλες φορές οι εικόνες της μετατρέπονται σε αφηρημένες συνθέσεις που επιβάλλονται με την ένταση, την αδρότητα και την πυκνότητα των χρωματικών σχηματισμών πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια. Τα επάλληλα στρώματα και επίπεδα, τα ίχνη, η εύτακτη κατανομή των μαζών του φωτός και της σκιάς, των λεπτομερειών και των κενών επιφανειών, οι εμφανείς διαδρομές της χειρονομίας, οι γραφισμοί και η λεπτότητα της απόδοσης των φυτικών μοτίβων, είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν τα συγκεκριμένα έργα. Ταυτόχρονα, οι υφές που δημιουργούνται με τη χρήση μικτής τεχνικής, τονίζουν όχι μόνο την ανάδειξη του υλικού χαρακτήρα του καλλιτεχνικού δημιουργήματος, αλλά και την ανάγκη της εντονότερης και πιο πειστικής προβολής και αίσθησης της πραγματικής φθοράς.

X cm

 Μπροστά σε ένα ιδιότυπο σύμπαν

 Μέσα από μια διαδικασία αφαίρεσης, υπερβαίνει την αναπαράσταση και την ψυχρή περιγραφή, διερευνά την πλαστική συγκρότηση και τις νοηματικές προεκτάσεις της ζωγραφικής της, απομονώνει τα στοιχεία εκείνα που κατευθύνουν στην ποιητική μεταμόρφωση του πραγματικού, μεταδίδουν και διατηρούν ατόφια την πρωταρχική συγκίνηση με τις έννοιες του χρόνου και της μνήμης να συμπλέκονται σε αδιάσπαστη ενότητα. Ο θεατής βρίσκεται μπροστά σ’ ένα ιδιότυπο σύμπαν, ένα περιβάλλον μοναξιάς, αδιατάρακτης ηρεμίας και σπαρακτικής σιωπής –φασματικές σκηνογραφίες και ακινητοποιημένες παρουσίες που επιβάλλονται με ένταση. Τα έργα, στον πυρήνα των οποίων βρίσκεται ο άνθρωπος –παρών μέσα στην απουσία του– αποπνέουν μια αδιόρατα ρομαντική, μελαγχολική διάθεση, τα ερείπια που απεικονίζονται έχουν τον χαρακτήρα του τελεσίδικα εγκαταλειμμένου και της επιτελεσμένης φθοράς με τα ανεξίτηλα στίγματα της κοινότοπης περιπέτειας τους διαμέσου των καιρών.

Στις συνθέσεις της, η Λίλα Παπούλα δεν παρουσιάζει μόνο «τα θραύσματα μιας εσωτερικής τοιχογραφίας», όπως η ίδια τα προσδιορίζει και τα αντιλαμβάνεται, αλλά γίνονται μεταφορές των ψυχικών ρηγμάτων και της πολυπλοκότητας ενός κατακερματισμένου κόσμου που έχει απολέσει τις σταθερές και τα σημεία αναφοράς του στη σημερινή παράδοξη και δραματική συγκυρία της αστάθειας, της ρευστότητας και της μετάβασης, έρχονται να δοκιμάσουν τους φόβους και τις ανησυχίες μας, να στοιχειώσουν το μυαλό μας, να χαρτογραφήσουν τους διχασμούς και τις υπαρξιακές αγωνίες του σύγχρονου ανθρώπου, να εξομολογηθούν την ποιητικότητα της ανολοκλήρωτης προσπάθειας και της ηθικής του αδιεξόδου, να προτείνουν ένα ταξίδι αυτογνωσίας και επιστροφής σε ξεχασμένες αξίες, να ενεργοποιήσουν και να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη».

 Η έκθεση πλαισιώνεται από φωτογραφίες, καθώς και ένα video της καλλιτέχνιδας, που εξιστορούν την πορεία της δουλειάς της. Σημειώνεται ότι η έκθεση της Λίλας Παπούλα «Σ τοίχοι που έκρυβαν το πρόσωπό μας» παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ, στο πλαίσιο της 6ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, «Φαντασιακές Εστίες».

Η Λίλα Παπούλα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Αθήνας, με δασκάλους τους Γιώργο Μαυροΐδη και Νίκο Κεσσανλή, επίσης έκανε μαθήματα ζωγραφικής στο SaintMartinsSchoolofArt στο Λονδίνο και με τον Δημήτρη Κοντό στην Αθήνα.

Έχει παρουσιάσει έργα της σε ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις της Ελλάδας. Επίσης έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Έργα της υπάρχουν στη Βουλή των Ελλήνων, πρεσβείες, πανεπιστήμια, μουσεία, πινακοθήκες και άλλες ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Στην ίδια Κατηγορία


Το Axiaplus, θεωρεί δικαίωμα του αναγνώστη να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του μέσω του προφίλ που διατηρεί στο Facebook. Εντούτοις, τονίζουμε ρητά πως δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές οι οποίες εκφράζουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο.

σχόλια